Schiphol wordt stiller, concludeert de luchtvaartsector in een rapport vol fouten
In dit artikel:
Het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS) concludeerde afgelopen april dat klachten over vliegtuiglawaai rondom Schiphol afnemen en dat dit deels komt door de inzet van modernere, stillere toestellen. Die boodschap werd overgenomen door Schiphol, KLM en minister Vincent Karremans als bewijs dat de genomen maatregelen effect sorteren. Een analyse van Follow the Money laat echter zien dat die conclusie op losse schroeven staat: fouten in de cijfers en een selectieve methode maken de bewering onhoudbaar.
Belangrijkste punten uit de analyse:
- Fouten in de cijfers: bewoners ontdekten dat het BAS per abuis kwartaalmeldingen niet correct bij elkaar had opgeteld; de weergegeven totaalcijfers klopten daardoor niet. BAS heeft in het verleden al eerder fouten toegegeven bij de verwerking van klachten.
- Selectieve analyse: BAS baseert de claim van minder hinder uitsluitend op zogenaamde “specifieke meldingen” — klachten over afzonderlijke vliegtuigen waarvan het type en de vlucht achterhaald kunnen worden. De stichting laat bijna 60% van alle klachten buiten beschouwing: de ‘periodieke meldingen’ die verwijzen naar cumulatieve of langdurige overlast (bijvoorbeeld veelvuldige overvluchten die slaap en gezondheid aantasten). Diverse onderzoeken en het RIVM wijzen erop dat juist die chronische, periodieke herrie de meeste negatieve gezondheidseffecten geeft; de Rechtbank Den Haag concludeerde in 2024 dat zulke overlast mensenrechten kan schenden.
- Onverklaarde patronen: ook binnen de geselecteerde specifieke meldingen zijn vreemde resultaten zichtbaar. Zo nam het aantal meldingen per Boeing 747-vlucht volgens BAS met bijna 25% af (van 2,7 naar 2,1), terwijl aan dat toestel zelf niets is veranderd. Dat suggereert dat factoren als veranderde meldingsbereidheid of afnemend vertrouwen in het BAS een rol spelen, maar de stichting sluit zulke verklaringen expliciet buiten haar analyse.
- Interpretatieprobleem: BAS-manager Vanessa de Boer-Vermeulen benadrukt dat er een statistisch verband is gevonden tussen modernere toestellen en minder meldingen per vlucht, maar geeft toe dat dit geen allesomvattende verklaring voor hinder is en dat beleving en meldingsbereidheid buiten de methodiek vallen.
Breder politiek en beleidsmatig kader:
- BAS is voor de helft eigendom van Schiphol en voor de helft van Luchtverkeersleiding Nederland, wat vragen oproept over onafhankelijkheid van de rapportage.
- De uitspraak over minder klachten komt op een politiek gevoelig moment: de Balanced Approach-procedure (onderzoek naar alle mogelijke geluidsreducerende maatregelen) loopt, en de Kamer behandelt het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit dat Schipholregelgeving moet legaliseren. Tegelijk rapporteerde onderzoeksbureau To70 dat de beoogde geluidsdoelen niet worden gehaald.
- De Commissie voor de Milieueffectrapportage waarschuwde onlangs dat stillere vliegtuigen paradoxaal genoeg tot meer hinder kunnen leiden als ze meer vliegbewegingen mogelijk maken — een toename van frequentie kan de cumulatieve beleving van geluid vergroten ondanks lagere per-vluchtgeluidsbelasting.
- Eerdere rekenfouten bij het ministerie (bijvoorbeeld rond Uithoorn) tonen dat ook overheidsinstanties soms onnauwkeurig zijn in geluidsberekeningen.
Conclusie
De uitspraak dat Schiphol “stil wordt” dankzij modernere toestellen is, zoals Follow the Money aantoont, onvoldoende onderbouwd. Door technische fouten en vooral door het wegfilteren van de categorie klachten die het meest samenhangt met slaap- en gezondheidsproblemen, geeft het BAS-rapport een vertekend beeld. Voor bewoners, beleidsmakers en rechters is van belang om niet alleen naar per-vluchtgeluid te kijken, maar ook naar frequentie en cumulatieve hinder — en naar onafhankelijke, volledige data voordat op basis van dalende klachtcijfers verdere groei of beleidsverschuivingen worden gerechtvaardigd.