Schermtijd verschuift naar schoollaptop: proefproject moet digitaal gedrag van scholieren in kaart brengen

In dit artikel:

Hoewel Vlaanderen dit schooljaar een absoluut smartphoneverbod invoerde voor het basisonderwijs en de eerste twee graden van het middelbaar, is de totale schermtijd van jongeren niet gedaald. Onderzoeker Lieven De Marez (Imec) signaleert dat veel leerlingen hun online gedrag simpelweg verplaatsen naar de schoollaptop: webversies van apps zoals Snapchat en WhatsApp worden tijdens lesuren gebruikt, terwijl jongeren buiten schooluren vaker surfen op hun telefoons.

Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) wil daarom in een aantal scholen proefprojecten opzetten om te onderzoeken wat leerlingen precies doen op die laptops en hoe ze beter met zowel smartphones als laptops kunnen omgaan. De bedoeling is niet om privéberichten te lezen, benadrukken de onderzoekers, maar om gedragsdata te verzamelen over bijvoorbeeld hoe vaak leerlingen tussen apps wisselen, hoe lang ze hun aandacht vasthouden en hoe ze reageren op meldingen — zonder de privacy te schenden.

Imec waarschuwt dat schoollaptops momenteel een "zwarte doos" zijn; zonder inzicht varen scholen blind. Probleemgedrag ontstaat volgens De Marez vaak door wat hij noemt digitale "treintjes": één korte taak kan door doorklikken en scrollen snel uitlopen tot tientallen minuten afleiding. Ook de overvloed aan notificaties — vooral van Snapchat — ondermijnt de concentratie. Omdat de hersenen van jongeren tot rond 21 jaar nog in ontwikkeling zijn, kan het aanleren van slechte aandachtsgewoonten op lange termijn gevolgen hebben voor studie- en beroepsvaardigheden.

De proefprojecten moeten leiden tot praktische handvatten voor scholen, ouders en leerlingen, met als doel jongeren “toestelwijs” te maken: beter omgaan met prikkels, focussen en zichzelf reguleren. Demir wil dat Vlaanderen daarin een voortrekkersrol speelt.