Schermtijd | Ook na 25 jaar gelooft Wikipedia nog in het utopische internet
In dit artikel:
Wikipedia bestaat deze week 25 jaar en in Schermtijd sprak techverslaggever Rutger Otto met Cristina Fodor, de kersverse directeur van Wikimedia Nederland, over de rol en toekomst van de vrije encyclopedie. Wikipedia blijft volgens haar trouw aan de Web 2.0-belofte: gratis, door vrijwilligers gemaakt en zonder advertenties omdat de organisatie draait op donaties.
In kwantitatieve termen is de site enorm gegroeid: ongeveer 66 miljoen pagina’s wereldwijd, waarvan circa 7 miljoen in het Engels en 2 miljoen in het Nederlands. Fodor zegt dat Wikipedia “voornamelijk uitgebreider en professioneler” is geworden; er zijn meer talen, meer artikelen en een grotere, georganiseerde gemeenschap van redacteuren die artikelen aanmaken, controleren en updaten.
Tegelijk staat Wikipedia voor nieuwe uitdagingen. De opkomst van AI-chatbots en veranderend zoekgedrag — jongeren gebruiken minder Google en vaker sociale media of chatbots — maakt dat veel gebruikers meteen een samenvatting krijgen zonder door te klikken naar bronpagina’s. Omdat veel AI-systemen putten uit door vrijwilligers opgebouwde kennisbronnen, rijst de vraag of het ethisch is dat commerciële partijen daar financieel van profiteren zonder de makers te compenseren. Fodor: “Is het moreel acceptabel dat AI-modellen aan de haal gaan met het werk van vrijwilligers…?”
Een daling van bezoekers kan uiteindelijk leiden tot minder actieve vrijwilligers, met risico’s voor de actualiteit en betrouwbaarheid van artikelen. Wikimedia blijft echter vasthouden aan zijn uitgangspunten: geen advertenties, geen gepersonaliseerde algoritmes, en iedereen ziet dezelfde informatie. Dat maakt Wikipedia volgens Fodor relevanter zolang mensen zich bewust blijven van de noodzaak om bronnen te controleren.
Wikipedianen zien zichzelf als een klein dorpje dat probeert misinformatie en de invloed van grote techbedrijven buiten de deur te houden — een beeld dat de organisatie motiveert om de open-knowledge-missie voort te zetten. Rutger Otto nodigt lezers uit om hun ervaringen met Wikipedia te delen.