Schermtijd | De paus gelooft niet in de AI-goden die techbedrijven willen bouwen

In dit artikel:

In zijn wekelijkse rubriek Schermtijd bespreekt techverslaggever Rutger Otto de nieuwe encycliek van paus Leo XIV, Magnifica Humanitas, waarin de paus bezorgd reflecteert op wat het betekent mens te zijn in een tijd van snelle technologische ontwikkeling en kunstmatige intelligentie. De paus signaleert de belangrijkste risico’s: AI en algoritmes die onze keuzes sturen, cyberaanvallen, en de toenemende macht van grote technologiebedrijven en hun miljardairs. Technologie mag niet de maatstaf worden die bepaalt wat waardevol is; dat dreigt mensen te reduceren tot onderdelen in een efficiëntiesysteem en een “antimenselijke” standaard te normaliseren.

Tegelijkertijd benadrukt Leo XIV dat machines nooit de volle waarde van de mens, en zeker niet God, kunnen vervangen. Otto plaatst die waarschuwing in contrast met voorbeelden uit Silicon Valley van technologische messianiteit: de kortstondige “Way of the Future”-kerk uit 2015 die een goddelijke AI wilde creëren, de kritiek van econoom Daron Acemoglu dat sommige makers gedreven zijn door controle-ideologieën, en techleiders zoals voormalig Intel-topman Patrick Gelsinger en Elon Musk die technologie expliciet religieuze of wonderachtige rollen toedichten (denk aan toepassingen als brain‑computer‑interfaces die verlamden en blinden helpen).

De kern van de pauselijke oproep is voorzichtigheid: erken de maatschappelijke voordelen van technologie, maar houd als samenleving de regie en waak voor verlies van vrijheid en verantwoordelijkheid. Mensen moeten, volgens de paus, actief meebeslissen over hoe nieuwe technologieën worden ingezet, in plaats van lijdzaam toe te kijken. Otto sluit met een persoonlijke noot — hij las de encycliek na zijn vakantie langs de Portugese kust — en nodigt lezers uit om te reageren op deze discussie over menselijkheid en technologische macht.