Schermtijd | Ben ik 'zwaar verslaafd' omdat ik uitcheck bij socialemedia-apps?

In dit artikel:

Techverslaggever Rutger Otto onderzoekt in zijn wekelijkse rubriek Schermtijd of je kunt spreken van telefoonverslaving — en of hij er zelf aan lijdt. Na reacties van lezers die hem verslaafd noemen schreef hij over zijn ervaring met een fysiek blokje (TapOut) om makkelijker in- en uit te checken bij verleidelijke apps. Hij geeft toe dat hij scrollen accepteert, maar alleen met drempels en regels voor zichzelf.

In Nederland is telefoonverslaving niet formeel erkend als aandoening; in extreme gevallen kan overmatig gebruik wel neigen naar een gedragsverslaving. Experts blijven terughoudend met het snel plakken van het label verslaving, maar waarschuwen dat er een probleem kan bestaan: socialemedia-apps zijn ontworpen om gebruikers te binden. Mediapsycholoog Jacqueline Kleijer zegt daarover dat teams achter die apps erop gericht zijn “zorgen dat jij blijft kijken.”

Neuropsycholoog Mark Tigchelaar legt uit dat mensen evolutionair niet gebouwd zijn voor langdurige concentratie; vroegere overlevingsstrategieën maakten regelmatig scannen van de omgeving nuttig. Tegenwoordig zorgt de overvloed aan prikkels ervoor dat we nauwelijks rustmomenten nemen, wat ten koste gaat van verdieping en voldoening. Werkcultuur speelt ook een rol: wie in een baan constant bereikbaar moet zijn raakt gewend aan een hoge prikkelbehoefte en vindt het lastiger zijn toestel weg te leggen.

Tigchelaar benadrukt dat het vooral subjectief is wanneer iets problematisch wordt: zodra je leven, werk of relaties eronder lijden is er reden tot zorg. Voor veel mensen is overmatig smartphonegebruik wellicht geen verslaving maar een gemakzuchtige gewoonte — een “speen voor volwassenen” — die door slimme appontwerpen wordt aangewakkerd.

Otto nodigt lezers uit hun eigen ervaringen te delen en overweegt ingezonden reacties in volgende edities te verwerken. Zijn conclusie: let op signalen dat het je leven belemmert, zet barrières die voor jou werken, en onderscheid probleemgedrag van alledaagse gewoonten.