Schending op schending: wat is een staakt-het-vuren eigenlijk nog waard?
In dit artikel:
Ondanks herhaalde aankondigingen van wapenstilstanden blijven de aanvallen doorgaan in onder meer de Gazastrook, Iran en Zuid-Libanon; ook het tijdelijke paasbestand tussen Rusland en Oekraïne werd herhaaldelijk geschonden. De term "staakt-het-vuren" bestaat als militaire term sinds de 19e eeuw en wordt tegenwoordig vooral gebruikt om tijd en ruimte te scheppen voor onderhandelingen, maar juridisch is het woord zelf niet bindend.
Hoogleraar militair recht Marten Zwanenburg benadrukt dat een staakt-het-vuren politiek‑ en niet vanzelfsprekend juridisch bindend is; pas een formeel, ondertekend verdrag schept onder internationaal recht daadwerkelijk afdwingbare verplichtingen. Zelfs bij zo’n verdrag blijft de naleving problematisch omdat er geen wereldwijde handhavingsmacht is die schendingen kan bestraffen of direct kan ingrijpen.
Corresponent Pepijn Nagtzaam illustreert hoe het begrip in het Midden-Oosten vaak leegloopt: recentelijk kondigden Israël en Libanon een staakt-het-vuren aan, maar meteen daarna hervatte Israël droneaanvallen in Libanon en hield het leger delen van Zuid‑Libanon bezet, met zware verwoestingen als gevolg. De kern van het probleem is een wederzijds politiek-militair patroon: Israël eist ontwapening en terugtrekking van Hezbollah, terwijl Hezbollah geen reden ziet te ontwapenen zolang Israëlische troepen aanwezig zijn — en Israël zich niet terugtrekt zolang de dreiging blijft bestaan. Eerdere overeenkomsten, zoals een staakt-het-vuren in november 2024, werden ook snel aan beide zijden geschonden.
Nagtzaam noemt herhaalde aankondigingen van een staakt-het-vuren vaak een "loos begrip" omdat beleidsverklaringen wisselen en de werkelijkheid van bombardementen en dreiging door blijft gaan. Zwanenburg waarschuwt om de term niet lichtvaardig te gebruiken: burgers in conflictgebieden verwachten bij een wapenstilstand veiligheid om boodschappen te doen en kinderen naar school te laten gaan; valse of te vroeg aangekondigde wapenstilstanden vergroten juist het risico op slachtoffers. Ten slotte signaleert de correspondent dat Israëlische acties aan de Libanese grens steeds meer het patroon van de Gaza‑aanpak volgen.