Schande onder D66-minister Vijlbrief: ouderen kruipen om zes uur in bed tegen de kou en krijgen geen cent uit het Noodfonds

In dit artikel:

Een reportage van NU.nl over de Maastrichtse wijk Caberg laat zien hoe huishoudens met lage inkomens in de herfst van 2026 proberen rond te komen. Ouderen zetten volgens buurtwerker Geerte Courtens de verwarming niet aan en gaan soms al vroeg naar bed om de kou te vermijden. Gezinnen slaan maaltijden over of houden de verwarming uit uit angst voor een hoge energierekening. Bij buurthuis De Wiemerink worden naast brood ook voedselresten en incontinentiemateriaal uitgedeeld.

Een voorbeeld is Ikram Harakate, een arbeidsongeschikte moeder van twee kinderen. Haar gezin heeft ongeveer vijftig euro per week voor boodschappen. Hoewel haar man werkt, durft het gezin de verwarming nauwelijks aan te zetten omdat het niet weet hoe hoog de rekening zal worden. Ook bij de voedselbank merken vrijwilligers dat energiearmoede een probleem is, al praten bezoekers er niet altijd expliciet over omdat de verwarming vaak helemaal uitblijft.

De situatie past bij eerder onderzoek van TNO uit 2024. Daaruit blijkt dat naar schatting 119.000 huishoudens met een laag inkomen in slecht geïsoleerde woningen aanzienlijk minder energie gebruiken dan verwacht. Deze zogenoemde verborgen energiearmoede kan leiden tot kou, schimmel en gezondheidsproblemen. Het Rode Kruis signaleert daarnaast dat mensen vaker maaltijden overslaan en dat tijdelijke voedselhulp onvoldoende is voor structurele armoede.

Het artikel richt zich vervolgens op het Noodfonds Energie, dat volgens de tekst in januari opengaat. Om steun te krijgen, moeten huishoudens aantonen dat minstens acht procent van hun inkomen aan energie wordt besteed. Daardoor zouden juist mensen die de verwarming uitzetten om kosten te besparen buiten de regeling kunnen vallen, omdat hun geregistreerde verbruik te laag is. Volgens lector Anna Custers van de Hogeschool van Amsterdam is bovendien een groot deel van het armoede- en schuldenbudget naar het fonds verschoven.

Minister Hans Vijlbrief erkent in een brief aan de Tweede Kamer dat ook huishoudens met een volgens de overheid voldoende inkomen na hun vaste lasten geld tekortkomen. Hulporganisaties krijgen volgens hem verzoeken om steun voor energiekosten, brandstof en warme kleding. Tegelijkertijd wil het kabinet de mogelijkheid behouden om energiebelastingtarieven later te verhogen.

De auteur gebruikt deze voorbeelden om het kabinet-Jetten scherp te bekritiseren. Volgens het artikel moet de inkomens- en energiepolitiek worden aangepast, onder meer door de voorwaarden van het Noodfonds te versoepelen en de energiebelasting te verlagen. De reportage zelf onderstreept vooral dat energiearmoede niet alleen draait om hoge rekeningen, maar ook om huishoudens die uit angst voor die rekeningen nauwelijks nog stoken.