Schandaalkoning Juan Carlos mag terugkeren naar Spanje, maar dat lijkt 'mission impossible'
In dit artikel:
De 88-jarige ex-koning Juan Carlos mag na ruim 5,5 jaar ballingschap terugkeren naar Spanje, met instemming van zijn familie en de regering, maar onder twee harde voorwaarden: hij mag niet in het Zarzuelapaleis gaan wonen en moet zijn fiscale woonplaats in Spanje aannemen en belasting betalen. Daardoor lijkt een definitieve vestiging in Madrid op korte termijn vrijwel onmogelijk.
Juan Carlos vertrok naar Abu Dhabi nadat berichten over omkoop‑ en seksschandalen en politieke druk hem ertoe brachten het land te verlaten. In zijn memoires zei hij vorig jaar dat hij graag de rest van zijn leven in Spanje door wil brengen. De discussie over zijn terugkeer kreeg nieuwe vaart nadat eind februari 167 documenten rondom de mislukte staatsgreep van 1981 openbaar werden gemaakt. Die stukken bevestigen zijn rol bij het tegenhouden van de coup en temperen complottheorieën dat het paleis de putsch zou hebben georkestreerd. Dit leverde politieke steun op van Partido Popular-leider Alberto Núñez Feijóo, die oproept Juan Carlos welkom te heten; linkse partijen blijven kritisch en wijzen op zijn vertrek vanwege vermeende belastingontduiking.
Het Zarzuelapaleis is een belangrijk knelpunt. Juan Carlos wil terug naar het huis waar hij sinds 1975 woonde, maar het paleis is tevens woon- en werkdomein van de huidige koninklijke familie: koning Felipe heeft er zijn kantoor en schoondochter koningin Letizia en Juan Carlos onderhouden geen warme relatie. Bovendien was al eerder afgesproken dat Juan Carlos niet in overheidsgebouwen zou logeren om verdere schade aan de monarchie te vermijden.
De fiscale kwestie is des te gevoeliger. Als hij permanent in Spanje verblijft, wordt hij belastingplichtig en moet hij openheid geven over inkomsten en vermogen — een stap die Felipe wil om speculatie en kritiek te smoren. Juan Carlos heeft in het verleden belastingen nagetrokken betaald (onder meer betalingen van €800.000 en €4,4 miljoen) en diverse onderzoeken in Spanje en Zwitserland zijn gesloten wegens verjaring, gebrek aan bewijs of eerdere immuniteit. Officieel ontvangt hij geen koninklijke subsidie meer sinds 2020; wel levert zijn memoires inkomsten op. Onbekend blijft precies hoe zijn levensstijl in de Emiraten gefinancierd werd — in 2008 accepteerde hij volgens berichten zo’n €86 miljoen van de Saudische koning, een bedrag dat veel kritiek opriep.
Bronnen rond de ex-koning overwegen een hybride oplossing: vaker korte bezoeken aan Spanje zonder meer dan 183 dagen per jaar te verblijven, zodat hij fiscaal in de Emiraten blijft. Veiligheidszorgen vanwege spanningen in de Golfregio en renovatie van zijn villa houden hem voorlopig in de Verenigde Arabische Emiraten; geplande zeilactiviteiten in Spanje liet hij afzeggen. De vraag of Juan Carlos ooit weer permanent in Spanje zal wonen blijft afhankelijk van politieke gevoeligheden, familiedynamiek en vooral fiscale en juridische voorwaarden.