Schaduwboksen rond de begroting

In dit artikel:

Het begrotingsdebat in België overheerst het politieke nieuws en heeft weinig van doen met collegiale onderhandelingen: partijen lanceren voorstellen die elkaars electorale achterban treffen. N-VA opende scherp richting de ziekenfondsen, terwijl CD&V en Vooruit voorstellen opperen om geplande defensie-uitgaven te vertragen. Vakbonden en werkgevers dringen aan op het afschaffen van de zogenaamde centenindex en pleiten voor het compromis van de Groep van Tien. Tegelijk steekt de roep om staatshervorming weer de kop op. De regering moet minstens rond de 7 miljard euro besparen of vinden.

Tijger Theo: discussie over defensiebudget
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) kreeg van de Amerikaanse ambassadeur de bijnaam "a tiger", een aanduiding die voor opschudding zorgt binnen de eigen rangen. N-VA-voorzitster Valerie Van Peel wil die term niet overnemen; CD&V-voorzitter Sammy Mahdi schrijft de bijnaam wél toe en stelt voor het NAVO-doel van 2% bbp voor defensie tijdelijk terug te brengen naar 1,8% om zo ongeveer 600 miljoen euro vrij te spelen. Ook Vooruit-vicepremier Franck Vandenbroucke zegt dat alle uitgaven, ook die voor het leger, in het licht van de budgettaire krapte moeten worden herbekeken.

Francken verdedigt dat België volgens het Strategic Level Report van NAVO en EU vorig jaar en dit jaar de 2%-norm behaalde en houdt vast aan de geplande uitgaven. Zijn belofte van een audit over legeraankopen is echter nog niet uitgevoerd, wat de onrust binnen de coalitie voedt.

Primaat van de politiek en de centenindex
De N-VA-aanval op ziekenfondsen valt slecht bij partijen en organisaties die historisch met die instellingen verbonden zijn, zoals Vooruit, CD&V en Beweging.net. Die laatste spreekt van een poging om het middenveld — en in het bijzonder het christelijke netwerk — te verzwakken. N-VA geeft als tegenargument kwesties rond Arco-sparen aan.

Centraal in het sociaal-economische debat staat de centenindex: vakbonden en werkgevers (Groep van Tien) bereikten een alternatief dat de automatische indexering zou vervangen. CD&V steunt dat plan, maar N-VA en Vooruit weigeren voorlopig mee te gaan, en premier Bart De Wever en Vandenbroucke houden voet bij stuk. De Groep van Tien vroeg het parlement om de voorlopige goedkeuring van de centenindex uit te stellen om ruimte te laten voor een gezamenlijke oplossing.

Fermettetaks: ruimtelijke ordening versus belastingweerstand
Een nieuw twistpunt komt van Boerenbond en Natuurpunt: zij willen een eenmalige en daarna jaarlijkse heffing op zonevreemde herbestemming van hoeves tot woonvilla's (zogenaamde fermettes) om open ruimte en landbouwgrond te beschermen. Vlaams minister Jo Brouns (CD&V) en Vooruit reageren positief, maar N-VA–minister-president Matthias Diependaele weigert nieuwe belastingen. CD&V-voorzitter Mahdi verwerpt eveneens nieuwe heffingen, waarmee het voorstel waarschijnlijk weinig kans maakt om te overleven.

Kortom: tegenstrijdige prioriteiten binnen en buiten de coalitie, een harde meerjarenopgave van miljarden en een reeks politiek geladen voorstellen maken het onduidelijk of er snel consensus zal komen over de bezuinigingsmix.