Sarah van Vliet: 'Ik hou niet van literatuur met een boodschap'

In dit artikel:

Sarah van Vliet verruilde de wetenschap voor de literatuur en debuteerde met *Aigou*, een roman verteld vanuit het perspectief van een robothond. Op 26 september 2026 spreekt ze tijdens het Internationaal Literatuurfestival Utrecht over de relatie tussen mens en machine.

Van Vliet zegt een intuïtieve voorkeur te hebben voor schurken, omdat ze weinig voelt voor moralistische literatuur met een expliciete boodschap. Volgens haar biedt de roman juist ruimte om een oordeel op te schorten. Hoewel *Aigou* een technologisch uitgangspunt heeft, staan menselijke thema’s zoals verlangen, verlies en de behoefte aan geborgenheid centraal. De titel verwijst naar haar vader Pieter, die de bijnaam Lucky droeg. Hij overleed een week na de presentatie van het boek en had de roman niet meer kunnen uitlezen, maar was volgens Van Vliet zichtbaar trots.

De overstap uit de wetenschap kwam doordat haar academische baan vooral uit onderwijs bestond, terwijl ze liever meer onderzoek deed. Bovendien werkte de wetenschap volgens haar zeer specialistisch, terwijl literatuur ruimte biedt om uiteenlopende onderwerpen in één geheel te verbinden. Haar wetenschappelijke achtergrond is echter nog duidelijk aanwezig: ze mist soms de taalkunde en neemt haar analytische manier van denken mee in haar werk. Ook het personage Saar in *Aigou* heeft iets van die onderzoekende, monomane houding.

In de roman krijgt het kleine woord ‘er’ bijzondere betekenis. Van Vliet verbindt het intuïtief aan het filosofische begrip Dasein en aan het hebben van een subjectief bewustzijn. Over robots en kunstmatige intelligentie is ze buiten haar fictie juist uitgesproken sceptisch: haar robothond Aigou heeft in het boek een ziel en gevoelens, maar in werkelijkheid gelooft ze niet dat robots of AI bewustzijn kunnen hebben.

Het lied *O Superman* van Laurie Anderson, dat in de roman wordt geciteerd, speelde bij de uitvaart van haar moeder. De associatie met het verlangen naar een moeder en koestering vormt volgens Van Vliet een belangrijkere laag van het boek dan de technologie zelf.

Van Vliet noemt Arnon Grunberg een schrijver die over honderd jaar nog gelezen zal worden. Ze vindt dat literatuur onder druk staat door ontlezing en politieke tendensen waarin cultuur, wetenschap en moderne kunst worden gewantrouwd. Daarom wil ze geen hedendaagse collega’s afvallen. Als verplichte lectuur voor achttienjarigen noemt ze *Het bittere kruid* van Marga Minco, vanwege de combinatie van literaire kwaliteit en historische kennis over de Tweede Wereldoorlog.