Samuel Vriezens 'De harmonie der scheuren' is een radicale dichtbundel
In dit artikel:
Samuel Vriezen — dichter en componist — kreeg met De harmonie der scheuren de Grote Poëzieprijs voor de beste Nederlandstalige dichtbundel van het afgelopen jaar. De prijsjury koos een shortlist van opvallend hoge kwaliteit (onder anderen Charles Ducal, Els Moors, Hester Knibbe en Maarten van der Graaff) en prees Vriezens bundel als een hartstochtelijk, politiek geladen en ambitieus werk dat verder wil reiken dan traditionele lyrische effecten.
De harmonie der scheuren is het resultaat van ongeveer tien jaar werk en gedraagt zich meer als een radicaal project dan als een conventionele bundel. Het boek is in drie delen opgebouwd — een eerste gericht “naar ons toe”, een kort intermezzo over ‘alle leven’ en een slotdeel met restanten — en werkt met fragmentarische zinnen, herhalingen en een opbouw die uitnodigt tot herlezen. Vriezen gebruikt een weef-achtige, compositiegeoriënteerde aanpak: er zijn tellingen en motieven die aan atonale, democratische noties uit de muziek doen denken, en de tekst fungeert als flessenpost aan een mogelijke toekomst.
Thematisch zoekt de bundel weg van louter emotionele herkenning; hij wil verandering bewerkstelligen en verzet zich tegen systemisch geweld. Vriezen schrijft in kleine brokjes die soms de vorm van gebed of liturgie aannemen en stelt vragen over erkenning, verantwoordelijkheid en het voortbestaan van het netwerk van leven dat wij vormen. De lezer wordt uitgedaagd om opnieuw te leren lezen: niet alles geeft zich onmiddellijk prijs, maar de inzet van de dichter en de taal maken het lezen van grote waarde.
Naast de gedichten biedt Vriezen een toelichting in een ‘Verantwoording’ en zijn er aanvullende ‘satellietteksten’ online, waardoor de bundel deel uitmaakt van een bredere, idealistische verkenning. Kritische lezers kunnen het werk ontoegankelijk vinden, maar de recensent benadrukt dat juist die moeilijkheid en de ernstige ambitie het boek onderscheidt en verklaart waarom het als prijswaardig wordt gezien binnen het huidige poëtische landschap.