Samen voor de scholekster

In dit artikel:

De Nederlandse scholekster gaat snel achteruit. Het aantal broedparen is sinds de piek rond 1990 gedaald van 80.000 à 130.000 naar minder dan 30.000, een jaarlijkse afname van bijna 5 procent. De belangrijkste oorzaak is dat er te weinig kuikens volwassen worden. In het onderzoeksgebied rond de Hoge Berg op Texel, waar scholeksterdeskundige Bruno Ens en zijn team sinds 2018 onderzoek doen, waren slechts twee jaren succesvol. In 2025 overleefde van 130 broedparen geen enkel kuiken.

Met zenders aan volwassen vogels volgen de onderzoekers waar de ouders voedsel zoeken, zoals wormen en emelten bij het nest en schelpdieren op het wad. Ze willen weten of er genoeg voedsel is en of ouders door lange vluchten hun eieren en jongen onvoldoende kunnen beschermen tegen roofdieren.

De problemen verschillen per leefgebied. Aan de kust zijn mosselbanken, een belangrijke voedselbron, grotendeels verdwenen en worden kwelders vaker overstroomd door klimaatverandering. Ratten en vossen vormen er bovendien een groeiend gevaar. In het boerenland hebben scholeksters last van vroeg maaien, lage waterstanden en predatie. Bescherming is extra lastig omdat hun broedseizoen tot ver in juni duurt. Lage broedplatforms en herstelde greppels met flauwe oevers lijken daar te helpen.

Ongeveer een vijfde van de scholeksters broedt inmiddels op platte daken in steden. Daar zijn de omstandigheden iets beter, maar kuikens vallen geregeld in regenpijpen, van hoge daken of worden aangereden. Ook hitte, katten en onjuist ingrijpen door mensen bedreigen de jongen. Ouders blijven vaak in de buurt wanneer een kuiken wordt gevonden; een opvang is dan meestal niet nodig.

Vogelbescherming Nederland is daarom, met steun van de Postcode Loterij, gestart met ‘Samen voor de scholekster’. Het project combineert onderzoek met maatregelen in het boerenland, aan de kust en in steden. Doel is vaststellen welke aanpak het broedsucces daadwerkelijk verbetert en praktische richtlijnen te ontwikkelen voor bescherming en beleid, zodat de kenmerkende kust- en weidevogel toekomst houdt in Nederland.