Saar Boerlage (1932-2026) stond tachtig jaar lang op de barricaden
In dit artikel:
Saar Boerlage, een onvermoeibare activiste en sociaal geograaf, overleed vorige maand een week voor haar 94ste verjaardag. Haar bijna tachtig jaar durende inzet voor pacifisme, sociale rechtvaardigheid en buurtbelangen kreeg landelijke bekendheid midden jaren tachtig toen zij met de actiegroep NOlympics de campagne tegen een Amsterdamse kandidatuur voor de Olympische Spelen van 1992 leidde.
Boerlage woonde in de Stadionbuurt en wees de beloften van citymarketing en prestige van tafel: de Spelen zouden volgens haar te duur worden, zorgen voor overlast en verkeer, en eindigen in nutteloze sportfaciliteiten. Ze pleitte juist voor sloop van het verouderde Olympisch Stadion uit 1928 om plaats te maken voor sociale woningbouw. Met een klein team reisde ze in 1985 naar Oost-Berlijn om het Internationaal Olympisch Comité (IOC) te confronteren; ze werd kort opgepakt door de DDR-politie. Een jaar later was ze aanwezig in Lausanne toen Amsterdam vroegtijdig uit de race werd gestemd en Barcelona de Spelen kreeg — een nederlaag die aan haar acties werd toegeschreven en die haar naam definitief vestigde.
Haar protesten trokken diverse groepen aan, waaronder delen van de kraakbeweging. Hoewel Boerlage geweldloosheid predikte, gingen sommige acties verder dan zij voorstond; er waren incidenten waaronder een explosief bij het kantoor van de campagne ‘Amsterdam 92’ en ludieke, licht provocerende acties zoals het opsturen van zakjes met grassprieten als ‘marihuana’ naar hoogwaardigheidsbekleders. Na negatieve beschuldigingen — zoals dat zij iemand zou hebben bespuugd — eiste ze rectificatie en reageerde droog: “Ik ben geen lama.”
Boerlage’s activisme begon vroeg en was diep geworteld: opgevoed in een doopsgezind gezin met pacifistische idealen, hielp ze tijdens de Tweede Wereldoorlog met vervalste bonnen en stamkaarten. Na haar studie bleef ze zich inzetten, meestal vanaf het lokale niveau. Honderden keren sprak ze in bij de Amsterdamse gemeenteraad, voerde fel oppositie tegen onder meer woningvernietiging voor snelweguitbreidingen en verzet tegen de verzelfstandiging van het vervoerbedrijf GVB. Ze richtte de Wijze Oude Wijven (WOW) op om de belangen van senioren te verdedigen en zat twee termijnen in de gemeenteraad, zonder fulltime politiek te willen bedrijven.
Persoonlijk hield ze het sober: vegetarisch, geen alcohol, openlijk lesbisch en weinig geïnteresseerd in politieke partijdiscipline — ze weigerde zelfs de eed op de grondwet. In haar laatste jaren bleef ze actief, protesteerde tegen de Russische inval in Oekraïne en forceerde een bushalte bij het seniorencomplex waar ze medebewoner van was; sinds juli 2024 stopt bus 37 bij de Saar Boerlage Halte. Haar nalatenschap is die van een koppige, principiële activiste die stedelijke ontwikkelingsplannen voortdurend aan een kritische toets stelde.