Rutte wil miljarden extra voor Oekraïne, maar NAVO-landen liggen dwars
In dit artikel:
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft bondgenoten binnenskamers voorgesteld om structureel 0,25 procent van hun bruto binnenlands product vrij te maken voor steun aan Oekraïne. Het plan, dat eind april aan NAVO-ambassadeurs werd besproken en door Diplomaten aan Politico is bevestigd, moet de hulp voorspelbaarder en langduriger maken nu spanningen binnen de alliantie toenemen.
Als alle NAVO-lidstaten meedoen, zou de gecombineerde militaire en financiële steun volgens berekeningen kunnen oplopen tot ongeveer 143 miljard dollar per jaar — vergeleken met circa 45 miljard dollar aan militaire hulp die Oekraïne vorig jaar ontving. Die middelen zouden gebruikt worden voor wapenaankopen, investeringen in de Oekraïense defensie-industrie en gezamenlijke NAVO-leveringsprogramma’s.
Het voorstel botst echter op weerstand van grote landen zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, die sceptisch staan tegenover een verplichte NAVO-norm. Omdat unanieme instemming vereist is, kan één tegenstem het plan blokkeren. Daarnaast bestaat onvrede over onevenwichtige lastenverdeling: Baltische staten, Scandinavië, Nederland en Polen geven relatief veel meer dan sommige zuidelijke Europese landen. EU-buitenlandchef Kaja Kallas en de Zweedse minister Maria Malmer Stenergard hebben die scheve verdeling recent ook bekritiseerd.
De druk op Europese partners nam toe nadat de Verenigde Staten onder president Trump vrijwel alle nieuwe Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne stopzette, waardoor Europa een groter deel moet dragen. Rutte probeert met zijn voorstel te voorkomen dat zulke discussies de alliantie verder splijten; hij zei dat de NAVO-top in Ankara zwaar op Oekraïne zal zijn gericht.
Een bijkomende twist is dat sommige EU-landen willen dat hun bijdragen aan de onlangs goedgekeurde Europese lening van 90 miljard euro (waarvan zo’n 60 miljard voor militaire uitgaven bestemd is) meetellen in NAVO-afspraken. NAVO-ministers bespreken de kwestie volgende week tijdens bijeenkomsten in Helsingborg; de uitkomst moet duidelijkheid geven over bereidheid tot nieuwe financiële verplichtingen.