Rutte wil dat we ons voorbereiden op oorlog, en nu moet je ook nog acht dagen eten in huis halen

In dit artikel:

Onderzoekers van het Clingendael Instituut en de Erasmus Universiteit adviseren Nederlanders om voor acht dagen voedsel in huis te hebben. Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Landbouw. Volgens de onderzoekers kunnen supermarkten bij een cyberaanval op logistieke systemen binnen twee à drie dagen met lege schappen zitten. Ook is Nederland voor veevoer, kunstmest en brandstof sterk afhankelijk van het buitenland. In het Kamerdebat werden daarnaast droogte, de oorlog in Oekraïne en een mogelijke sluiting van de Straat van Hormuz genoemd.

Staatssecretaris Silvio Erkens (VVD) neemt het advies niet over. Vooralsnog blijft het officiële advies om drie dagen zelfvoorzienend te kunnen zijn. Toch ziet de auteur een bredere ontwikkeling. De Europese Commissie presenteerde in maart 2025 een paraatheidsstrategie met onder meer een 72-uursadvies, crisisoefeningen en aandacht voor weerbaarheid in het onderwijs. Het kabinet startte bovendien de campagne ‘Denk vooruit’, die burgers oproept een noodpakket aan te leggen, een noodplan te maken en met buren afspraken te maken.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zei in december dat burgers zich moeten voorbereiden op een oorlog zoals eerdere generaties die hebben meegemaakt. Hij waarschuwde dat Rusland binnen vijf jaar in staat kan zijn de NAVO aan te vallen. Volgens de auteur versterken deze uitspraken en de opeenvolgende adviezen over noodvoorraden de indruk dat burgers geleidelijk in een oorlogsstemming worden gebracht, zonder dat de overheid duidelijk maakt welk concreet scenario zij voor ogen heeft of welke diplomatieke stappen worden gezet om oorlog te voorkomen.

De auteur plaatst ook vraagtekens bij de voedselzekerheid. Erkens noemt volledige zelfvoorziening een illusie en wil voorraden boven drie dagen vooral bij supermarkten en distributiecentra leggen. Tegelijkertijd waarschuwde SGP-Kamerlid André Flach dat stikstofbeleid de Nederlandse voedselproductie kan verzwakken. De auteur verwijst daarbij naar een besluit in Gelderland over stikstofstroken rond de Veluwe en mogelijke beperkingen op kunstmest.

Hoewel het artikel erkent dat de oorlog in Oekraïne en Russische dreiging serieus zijn, betoogt het dat de verantwoordelijkheid niet eenzijdig bij burgers mag worden gelegd. De Tweede Kamer zou het kabinet volgens de auteur moeten dwingen concrete risico’s en plannen toe te lichten, moeten investeren in binnenlandse voedselproductie en diplomatieke inspanningen vooropstellen. Een noodvoorraad kan nuttig zijn, maar mag volgens het artikel geen vervanging worden voor beleid dat crises probeert te voorkomen.