Rutte voor coronacommissie: hoe kijkt oud-premier terug op 'duivelse dilemma's'?

In dit artikel:

Mark Rutte verschijnt vandaag voor de parlementaire coronacommissie om verantwoording af te leggen over het door hem gevoerde coronabeleid. Het is de eerste keer dat de oud-premier wordt verhoord; zijn gehoor begint om 14.00 uur en is live te volgen via stream en liveblog. De commissie zoekt antwoorden op vragen over de crisisorganisatie, de afweging tussen volksgezondheid en maatschappelijke belangen, en lessen voor een volgende pandemie.

Rutte zei in augustus 2020 dat je "met 50 procent van de kennis 100 procent van de besluiten moet nemen"; kort daarna volgden ingrijpende stappen zoals een nieuwe volledige lockdown, maandenlange avondklok, een grootschalige vaccinatiecampagne en de invoering van een coronapas. De commissie heeft tot nu toe vooral gekeken naar het begin van de crisis en de inrichting van de besluitvorming: in de eerste 2,5 week zijn twaalf betrokkenen gehoord, onder wie Jaap van Dissel (OMT) en NCTV-topman Pieter‑Jaap Aalbersberg.

Een belangrijk aandachtspunt is de mix van formele vergaderingen met notulen en talrijke besloten overleggen — onder meer de Catshuis-overleggen op zondag — waarin ook ministers en experts zaten. Aalbersberg verdedigde die besloten bijeenkomsten als waardevol omdat deelnemers vrijer konden spreken, en stelde dat de definitieve besluiten in andere overleggen vielen; dat laatste is nu niet meer goed te controleren. De commissie wil nagaan of de crisisaanpak voldoende transparant en adequaat was.

Daarnaast staat onder meer de vraag naar tijdige bescherming van kwetsbaren centraal; de Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeerde dat de sluiting van verpleeghuizen leidde tot een ‘stille ramp’. Er is onzekerheid of de commissie doorgewinterde politici als Rutte voldoende zal kunnen doorvragen: eerdere verhoren toonden dat sommige getuigen precies weten wat ze wel en niet zeggen. Voorafgaand aan Rutte spreekt eerst Dick Schoof, niet als politicus maar als destijds hoogste ambtenaar van Justitie en Veiligheid.