Russische queers steeds vaker het slachtoffer van chantage, nepdates en geweld
In dit artikel:
Sinds het Russische hooggerechtshof eind 2023 de zogenoemde “internationale lhbtq-beweging” tot extremistische organisatie verklaarde — op één lijst geplaatst met terreurorganisaties — is geweld tegen queer personen in Rusland duidelijk toegenomen. De juridische beslissing heeft volgens activisten en slachtoffers geleid tot een de facto verzwakking van bescherming: aanvallen, berovingen en ontvoeringen worden weliswaar strafbaar geacht, maar worden zelden als haatmisdrijven behandeld, waardoor daders feitelijk meer speelruimte krijgen.
Jegor Kotkin (38) uit Moskou vertelt dat hij zelf nooit zwaar getroffen werd, maar kent meerdere gevallen van catfishing: mensen die via datingapps een vals profiel aanmaken om dates te lokken en hen vervolgens te beroven of te mishandelen. Een kennis wist ternauwernood te ontsnappen en de daders werden opgepakt — wel voor beroving, maar niet voor een misdrijf gemotiveerd door haat. Kotkin stelt dat de rechterlijke uitspraak queers tot “minder” mensen heeft gemaakt en spreekt van een “juridische wildernis” waarin knokploegen worden aangemoedigd.
Concrete incidenten illustreren de schaal: in oktober vorig jaar trok in Moskou een tienerbende drie weken lang langs ontmoetingen die door catfishing waren voorbereid, waarbij slachtoffers tot bloedens toe werden toegetakeld en beroofd terwijl de aanvallen werden gefilmd. Staats- en pro-Kremlintrome kanalen kadreerden zulke acties soms als een vorm van “bestrijding van seksuele extremisten”, wat het klimaat van acceptatie van geweld versterkt.
De mensenrechtenorganisatie Sphere, geleid door Dilja Gafoerova, signaleert een sterke stijging van chantage, nepdates en afpersing gericht op lhbtq’ers. Slachtoffers schrikken vaak voor elk contact met de politie, uit angst zelf als “lhbtq-extremist” vervolgd te worden. Sphere ziet ook een terugkeer van een verklikcultuur à la Sovjet-tijd: buren, collega’s of familieleden doen meldingen, wat verdere isolatie en psychische nood — tot suïcidale gedachten — veroorzaakt. Vooral homoseksuele tieners krijgen vaker te maken met huiselijk geweld en dreigementen, soms zelfs met de waarschuwing dat ze later voor militaire dienst naar het front zouden worden gestuurd.
Toch blijft er veerkracht binnen de gemeenschap: informele netwerken, anonieme hulpkanalen en onderlinge steun bieden overleving en veiligheid in privékringen. Kotkin en Gafoerova benadrukken dat, ondanks regering en media, veel Russen verdraagzamer en seculierder zijn dan het officiële discours suggereert — en dat die burgerlijke solidariteit nu vaak de ontbrekende bescherming van de staat moet vervangen.