Russische publicatie leidt achteraf tot veroordeling tot strafkamp wegens landverraad
In dit artikel:
Twee Russische natuurkundigen zijn veroordeeld tot lange gevangenisstraffen nadat een wetenschappelijk artikel over hogesnelheids-aerodynamica achteraf als staatsgeheim werd bestempeld. Valery Zvegintsev (82), hoofdonderzoeker aan het Instituut voor Theoretische en Toegepaste Mechanica (ITPM) van de Russische Academie van Wetenschappen, en Vladislav Galkin (71) van de Polytechnische Universiteit van Tomsk kregen ieder 12,5 jaar in een zwaar beveiligde strafkolonie wegens landverraad. Gezien hun hoge leeftijd en de barre omstandigheden in Russische strafkampen is het waarschijnlijk dat zij die straffen niet zullen overleven. Het 2021-artikel, gepubliceerd in het Iraanse Journal of Applied and Computational Mechanics en met een Canadese coauteur, beschreef de aerodynamica van luchtstromen door bepaalde inlaten bij snelheden tussen Mach 2 en 8 — kennis die relevant is voor de ontwikkeling van hypersonische wapens (snelheden boven Mach 5).
Hypersonische voortstuwing en besturing zijn technisch uiterst complex doordat de lucht bij zulke snelheden verandert in extreem heet plasma; daarom is dit onderzoeksveld strategisch belangrijk en wereldwijd in handen van defensieonderzoekers in landen zoals de VS, China, Frankrijk, Japan, Iran en ook Rusland. Toch worden in Rusland onderzoekers die aan dit thema werken steeds vaker gearresteerd. In 2024 kreeg ITPM-natuurkundige Alexander Shiplyuk een gevangenisstraf van 15 jaar; de BBC noteerde dat sinds 2015 minstens tien onderzoekers in dit domein zijn opgepakt, meestal met zware straffen, en veel rechtszaken verlopen buiten publieke zicht.
Collega’s van Zvegintsev en Galkin verklaarden in een open brief dat het artikel vóór publicatie uitgebreid op staatsgeheimen was gecontroleerd en goedgekeurd, maar dat het later alsnog als geheim werd aangemerkt — een maatregel die hun verdediging niet redde. Experts en critici spreken van een vicieuze cirkel: onderzoekers moeten publiceren om carrière en financiering te krijgen, maar publicatie kan leiden tot arrestatie. Het gevolg is een afschrikkingseffect binnen de Russische defensie-industrie: weinig mensen durven voorstellen voor onderzoek boven Mach 5 in te dienen, terwijl de groep experts die deze kennis beheert vergrijst en krimpt. De ingreep van veiligheidsdiensten schaadt niet alleen individuele wetenschappers, maar vormt ook een risico voor de continuïteit van en de concurrentiepositie in Russisch hypersonisch onderzoek.