Russische olievelden staan in brand en de schaduwvloot wordt tegengehouden - Moskou reageert fel
In dit artikel:
Op 25 maart raakten meerdere belangrijke Russische maritieme doelen in het noordwesten van het land het slachtoffer van Oekraïense drone-aanvallen. In de haven van Vyborg, net ten noorden van Sint-Petersburg, werd het kustwachtschip Poerga getroffen; later circuleerden beelden van het schip half gekapseisd met dikke rookwolken. Tegelijk schakelden drones olieterminals en haveninfrastructuur in Primorsk en Oest‑Loega uit, en werd de Kirisji‑raffinaderij landinwaarts beschadigd.
De volledige omvang van de schade is nog onduidelijk, maar de aanvallen treffen strategische assets. De Poerga maakt deel uit van een nieuwe reeks geavanceerde ijsbrekers met bewapening en helikopterdek; zo’n vaartuig kostte ongeveer 18 miljard roebel (ruim 194 miljoen euro). In Vyborg ligt ook de in aanbouw zijnde Dzerzjinski. De getroffen terminals bij de Finse Golf zijn cruciaal voor Russisch olie‑exportverkeer; volgens berichten is circa 20 procent van de exportcapaciteit uitgevallen. Pijpleidingen zouden zijn verstopt en opslagtanks lopen vol, waardoor sommige producenten overwegen de productie terug te schroeven om het systeem te ontlasten.
De aanvallen vallen op een moment dat Russische olie — ondanks sancties — een opleving kent door verstoringen elders, zoals de oorlog in het Midden‑Oosten en de blokkade bij de Straat van Hormuz. Tijdelijke vrijstellingen van de VS voor al eerder opgeladen Russische ladingen deden de stromen naar afnemers als India toenemen, maar die voorraad aan olie op zee slinkt snel en verlenging van vrijstellingen is onzeker.
Als gevolg van de schade aan havens rond Sint‑Petersburg ligt de nadruk nu meer op noordelijke routes via Moermansk en de baai van Kola, waar Arctische olie van bedrijven als Rosneft, Gazprom Neft en Lukoil wordt overgeslagen — vaak via schaduwtankers. Buurland Noorwegen volgt deze ontwikkeling kritisch vanwege milieu‑ en veiligheidsrisico’s: schaduwtankers missen geregeld duidelijkheden over eigendom of verzekering en kunnen spionage vormen. Een recent voorbeeld is de 23 jaar oude tanker Paz, die geen verzekering kon tonen voor mogelijke olierampen.
Europees optreden tegen de schaduwvloot neemt toe: Groot‑Brittannië gaf eind maart toestemming om verdachte schepen in Britse wateren te enteren, en Frankrijk voer met Britse steun een enteractie uit op een tanker uit Moermansk. Moskou reageert fel en bestempelt de acties als vijandig en terrorisme. De Russische Maritieme Raad, onder leiding van voormalig FSB‑chef Nikolaj Patroesjev, beraadt zich over tegenmaatregelen en wil onder meer mobiele brandweerteams, betere bescherming aan boord en maritieme drones inzetten; op langere termijn wordt ook versterking van de marine genoemd.