Russische drone selecteert autonoom  doelwit en doodt 3 mensen in Oekraïne: worden oorlogen binnenkort door AI gevoerd?

In dit artikel:

Bij een Russische droneaanval op 6 juli in Zaporizja kwamen drie Oekraïense burgers om het leven. Volgens onderzoek van The New York Times en Oekraïense veiligheidsdiensten was de drone niet rechtstreeks door een menselijke operator bestuurd. Het toestel week tijdens een vlucht met vijf andere drones af van zijn koers en stortte neer bij een tankstation, waar een 19-jarige studente en twee mannen van 41 en 48 jaar aanwezig waren.

In de brokstukken werd een Nvidia Jetson Orin gevonden, een commercieel verkrijgbare chip voor kunstmatige intelligentie en beeldverwerking. De module valt onder Amerikaanse sancties tegen Rusland, maar wordt vermoedelijk via tussenpersonen verkregen. Aanvankelijk dachten Oekraïense onderzoekers dat de chip alleen als back-up diende bij elektronische verstoring. De aanwezigheid van een camera, terreinbeelden en software voor navigatie en doelherkenning wijst er volgens hen echter op dat de drone zelfstandig vloog en zelf een doel koos. Waarschijnlijk kreeg het toestel van het Russische leger alleen een algemene missie en een gebied toegewezen. De AI zou vervolgens bijvoorbeeld een brandstof- of propaantank bij het station hebben herkend. Volgens The New York Times waren de burgers geen bewust gekozen doelwit, maar vielen zij door de autonome aanval.

Militair technologiedeskundige Marijn Hoijtink van de Universiteit Antwerpen benadrukt dat software voor automatische doelherkenning al langer bestaat. De ontwikkelingen in Oekraïne laten volgens haar wel zien dat landen deze systemen actief testen en willen opschalen. De Verenigde Staten investeren miljarden in militaire AI, terwijl ook Rusland, China, Oekraïne en Israël autonome wapens ontwikkelen. Voorstanders wijzen op snelheid en precisie, maar critici vrezen dat AI het mogelijk maakt sneller en op grotere schaal geweld toe te passen.

Volledig autonome wapens blijven technisch moeilijk inzetbaar. Elektronische oorlogsvoering kan verbindingen verstoren, waardoor menselijke piloten vaak nodig blijven; sommige Oekraïense drones gebruiken daarom glasvezelkabels. Hoijtink verwacht eerder een gedeelde verantwoordelijkheid tussen mens en machine dan oorlogen die volledig door AI worden gevoerd. De Verenigde Naties en het Internationale Comité van het Rode Kruis waarschuwen intussen voor een morele grens waarbij machines zelfstandig over leven en dood beslissen. Zij pleiten opnieuw voor een internationaal verbod op autonome wapens, maar eerdere oproepen om dat uiterlijk in 2026 te regelen hebben nog geen akkoord opgeleverd.