Ruslandtribunaal in Nederland stap dichterbij: kabinet heeft plek in Den Haag gevonden
In dit artikel:
Nederland heeft in de internationale zone van Den Haag een geschikte locatie gevonden om de oprichting van het zogeheten Ruslandtribunaal te huisvesten; de precieze plek blijft om veiligheidsredenen nog geheim en wordt vermoedelijk na de zomer bekendgemaakt. Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) noemt dit een belangrijke stap: de bedoeling is dat degenen die verantwoordelijk zijn voor ernstige geweldsmisdrijven in Oekraïne verantwoording afleggen. Berendsen benadrukte daarbij dat „daders niet vrijuit mogen gaan”.
De speciale rechtbank, een initiatief onder de paraplu van de Raad van Europa, kreeg recent steun van 33 deelnemende landen tijdens een bijeenkomst in Chisinau. Naar verwachting kan het tribunaal begin 2028 van start gaan in Den Haag. Eerst wordt een oprichtingsfase ingericht: zo’n 40–50 voltijdmedewerkers zouden ongeveer drie jaar werken aan de juridische, organisatorische en veiligheidsfundering voordat daadwerkelijke opsporing en vervolging beginnen. Over een eventuele verdere vestiging in Nederland tijdens de vervolgingsfase moet de ministerraad nog beslissen; dat brengt extra veiligheidsrisico’s met zich mee.
Financiering is nog niet rond; deelnemende landen worden gevraagd bij te dragen, waarbij grotere staten als Duitsland, Italië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk naar verwachting substantieel zullen bijdragen. De gekozen locatie ligt centraal tussen andere internationale gerechtshoven en conferentievoorzieningen en heeft ervaring met maatwerkbeveiliging; kandidaatgebouwen zijn onder meer leegstaande complexen die vroeger voor andere internationale tribunalen werden gebruikt.
Historisch gezien is dit traject opvallend: sinds de processen van Neurenberg en Tokio is het zeldzaam dat de politieke en militaire leiding van een staat wordt aangesproken op schendingen van het VN-geweldsverbod. Aangezien Rusland niet zal meewerken, is al besloten dat het tribunaal, net als bij de MH17-procedure, ook in absentia kan veroordelen.