'Ruslands hybride aanvallen stoppen niet als de Oekraïne-oorlog voorbij is', zegt Navo-topadviseur Jean Ellermann-Kingombe

In dit artikel:

Deense topambtenaar Jean Ellermann-Kingombe, sinds augustus adjunct-secretaris-generaal voor Innovatie, Hybride en Cyber bij de NAVO, adviseert minister-president Mark Rutte over een nieuwe strategie tegen hybride oorlogsvoering van Rusland. Deze vorm van oorlog, die zich afspeelt in een grijs gebied tussen vrede en conflict, combineert militaire en niet-militaire middelen zoals cyberaanvallen, sabotage, desinformatie en het beïnvloeden van verkiezingen om Westerse samenlevingen te ontwrichten zonder een openlijke oorlog te starten. Ellermann-Kingombe waarschuwt dat Rusland bereid is om steeds grotere risico’s te nemen, onder meer door het inzetten van criminelen voor sabotagedaden, wat de kans op onbedoelde escalaties vergroot.

De hybride oorlog wordt gezien als een langdurige, doelgerichte campagne van Rusland om niet alleen Oekraïne te verzwakken, maar ook de bredere liberale wereldorde onder druk te zetten. Rusland verzamelt systematisch inlichtingen over vitale infrastructuur, zoals onderzeese datakabels en energievoorzieningen, met het oog op toekomstige escalaties. Zo werd recent een olietanker opgepakt die mogelijk betrokken is bij sabotage aan kabels in de Finse Golf.

Ellermann-Kingombe benadrukt dat zulke aanvallen vaak gefaseerd en goed gecoördineerd zijn, zoals te zien is bij de beïnvloeding van verkiezingen in Oost-Europese landen via nepnieuws, cyberaanvallen en het creëren van maatschappelijke onrust. De NAVO-landen staan hierdoor voor de uitdaging hun defensiestrategie te vernieuwen en veerkrachtiger te worden, onder andere door betere informatie-uitwisseling en samenwerking met de private sector die veel kritieke infrastructuur beheert.

De nieuwe NAVO-strategie, die in 2025 wordt gepresenteerd in Den Haag, zal daarom gericht zijn op een robuustere en gerichte aanpak van hybride dreigingen. Daarbij wordt ook gekeken naar asymmetrische tegenreacties, waarbij het Westen terug kan slaan zonder de eigen waarden te schenden, bijvoorbeeld via sancties of het versterken van steun aan Oekraïne. Hoewel er geen letterlijk “oog om oog” moet plaatsvinden, streeft men naar het creëren van dilemma’s voor Rusland, die het afschrikken van verdere aanvallen bewerkstelligen.

Tegelijkertijd houdt de NAVO vast aan het belang van traditionele defensie-investeringen, omdat de hybride dreiging niet ten koste mag gaan van conventionele paraatheid. Ellermann-Kingombe benadrukt dat hybride aanvallen, zoals het saboteren van energievoorzieningen en communicatiesystemen, vanuit Russisch perspectief volkomen legitieme doelen zijn, en dat de dreiging ook zal blijven bestaan nadat de oorlog in Oekraïne voorbij is. Het NAVO-hoofdkantoor, onder leiding van Rutte, werkt daarom intensief aan versterking van het trans-Atlantische veiligheidsbeleid en het vergroten van de weerbaarheid tegen deze nieuwe vorm van conflictvoering.