Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge: 'Rusland legt digitaal IJzeren Gordijn om land heen'

In dit artikel:

Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische geschiedenis en politiek aan de RUG, bespreekt in zijn wekelijkse commentaar (aflevering 234) hoe Rusland zich steeds verder digitaal afsluit van de buitenwereld. Veel westerse platforms zijn al grotendeels ontoegankelijk voor Russen: Facebook en Instagram zijn verboden, YouTube en WhatsApp grotendeels geblokkeerd, en nu dreigt ook Telegram aan banden gelegd te worden per 1 april.

Telegram, in 2013 opgericht door de broers Nikolaj en Pavel Doerov en van Russische oorsprong, houdt bewust zijn vestigingsplaats geheim om overheden niet tot uitlevering van gebruikersgegevens te dwingen. Een eerdere poging van de Russische staat om Telegram te verbieden mislukte deels omdat de dienst enorm populair is, ook binnen regeringskringen en het leger. De nieuwe maatregel hangt samen met plannen voor een grootschalige militaire mobilisatie; de Kremlinstapel wil daarmee kritische communicatie voorkomen.

De regering dwingt burgers bovendien de staatsapp Max te installeren, waarmee gebruikers onder toezicht komen te staan en critici snel kunnen worden opgespoord. Enige manier om censuur te omzeilen is via VPN, maar die verbindingen zijn vaak van wisselende kwaliteit. Als Telegram straks ook in militaire kringen wegvalt, zal dat de communicatie aan het front belemmeren en de toegang van de bevolking tot informatie van militaire bloggers ernstig beperken. Volgens Van Koningsbrugge werkt Moskou zo aan een digitaal "ijzeren gordijn" om staatspropaganda zonder tegenwicht te verspreiden.