Rusland kan er niet omheen: Vladimir Poetin maakt een zwakke en onzekere indruk
In dit artikel:
Voor het eerst in bijna twintig jaar wordt de Dag van de Overwinning (9 mei) in Moskou gevierd zonder de gebruikelijke militaire parade over het Rode Plein: pantserwagens, cadetten en opzichtig vertoon van wapens blijven uit. Het Russische ministerie van Defensie berekent dat het risico op verstoring door Oekraïense drones te groot is; de afgelopen maanden hebben die aanvallen branden en burgerslachtoffers veroorzaakt, en al op korte afstand van het Kremlin werd een flat getroffen. Kremlintopman Dmitri Peskov verzekerde dat Vladimir Poetin zijn toespraak wél zal houden — “de hele wereld wacht op hem, en terecht” — maar het beeld is er één van gespannen terughoudendheid en extra veiligheidsmaatregelen.
Poetin opereert zichtbaarder teruggetrokken: de Federale Beveiligingsdienst (FSO) heeft de bescherming rondom hem aangescherpt, bezoeken en contacten worden streng gescreend, hij reist bij voorkeur met een gepantserde trein, verblijft veel in bunkers en laat zich eerder via vooraf opgenomen beelden zien. Personeel in zijn nabijheid zou geen internet meer mogen gebruiken, onder strenge controle staan en voedsel wordt geproefd voordat het hem bereikt. Deze maatregelen volgen deels op een gelekt rapport van een westerse inlichtingendienst dat binnen het Kremlin reële vrees signaleert voor een aanslag op Poetin of een coup, met name door het gebruik van drones door ontevreden leden van de politieke elite.
De afzegging van het spektakel heeft ook internationale gevolgen: weinig wereldleiders reizen naar Moskou; uit de EU is alleen de Slowaakse premier Robert Fico aangekondigd. Rusland meldde kort voor de feestdag honderden Oekraïense drone-aanvallen en kondigde later eenzijdig een bestand af; uiteindelijk is er volgens berichtgeving overeengekomen tot een driedaags staakt-het-vuren.
Binnenlands groeit de onvrede. De oorlog in Oekraïne put de economie uit, kost tienduizenden levens onder militairen en bedreigt de bevolkingsgroei. Daarnaast veroorzaken Oekraïense aanvallen op raffinaderijen economische pijn en milieuverwoesting. De economie kromp in het eerste kwartaal van 2026 met 0,3% op jaarbasis; inkomens dalen en herhaalde internetafsluitingen schaden bedrijven en ondernemers. Peilingen laten een stijgende groep Russen zien die weinig vertrouwen in Poetin heeft en zijn functioneren afkeurt — cijfers die sinds 2022 niet meer zo laag waren.
Openlijke kritiek, ooit zeldzaam of snel de kop in gedrukt, wordt zichtbaarder. Een video van de Russische influencer Viktoria Bonja, opgenomen in Monaco, waarin zij Poetin rechtstreeks aansprak op natuurrampen, economische misère en internetrestricties, kreeg massale bijval en dwong het Kremlin tot een publieke reactie. Zelfs maakbare propagandisten trokken bij, en het incident is symptomatisch voor een verschuiving: burgers uiten vaker en luider frustratie over dagelijkse ellende en veiligheid.
Analisten waarschuwen dat Poetin met beperkte opties zit. Mogelijke reacties zijn meer repressie, versterkte controle door veiligheidsdiensten, ontslagen en vervolgingen of het naar voren schuiven van staatsinterventies in de economie — maatregelen die volgens critici de malaise juist kunnen verergeren en de vervreemding tussen bevolking en macht verdiepen. Een andere route die genoemd wordt is het onder druk zetten van Europa om hulp aan Oekraïne te verminderen; sommige waarnemers denken dat Moskou de westerse eensgezindheid wil testen, niet met een grootscheepse oorlog, maar door gerichte provocaties die menen steun aan Kyiv kunnen ondermijnen.
Voor Poetin is de onmiddellijke uitdaging het veilig en ordelijk laten verlopen van de 9-meiviering, het sussen van binnenlandse onrust en het herstellen van zijn positie. In openbare optredens zoekt hij naar een toon die problemen relativeert en appelleert aan duurzaamheid van de natie, maar veel Russen ervaren juist verval van vertrouwen en zien de economische en maatschappelijke gevolgen van een oorlog die maar geen einde lijkt te vinden.