Rusland gebruikt vermiste Oekraïense soldaten als lokaas voor spionage

In dit artikel:

Tienduizenden Oekraïense families zoeken wanhopig naar mannen die sinds de Russische inval vermist zijn; Nieuwsuur ontdekte dat zij doelwit zijn van organisaties met banden naar de Russische veiligheidsdienst FSB. Sinds de oorlog worden naar schatting zo’n 80.000 Oekraïners als vermist opgegeven, vooral soldaten die gesneuveld of gevangen zijn genomen. Omdat Rusland weinig tot geen informatie geeft en het Rode Kruis geen onbeperkt toegang heeft tot gevangenen, moeten familieleden zelf via sociale media alles uitzoeken.

Een voorbeeld is de Telegramgroep 'Schild van Moeders', die zegt 20.000 families geholpen te hebben en filmpjes publiceert van vermeende herenigingen. Onderzoek laat zien dat de organisatie niet in Russische registers staat; de site is op naam van een zakenman uit Sint-Petersburg gezet en de beheerderfoto lijkt met AI gemaakt. Een medewerker, die zich Dmitri noemt, gaf toe nauw samen te werken met Russische diensten. Families worden gevraagd officiële militaire papieren te sturen — documenten met informatie over rang, eenheid en dienstjaren — waardoor ze kwetsbaar raken.

De Oekraïense inlichtingendienst HUR noemt zulke groepen dekmantels voor de FSB: de benodigde informatie is volgens hen alleen via veiligheidsdiensten of legerbronnen te verkrijgen. Nieuwsuur zag ook appgesprekken waarin familieleden worden gevraagd af en toe informatie te leveren en locaties te controleren, tegen betaling — rekrutering voor spionage dus.

De Human Rights Monitoring Mission van de VN waarschuwt dat veel Oekraïense krijgsgevangenen systematisch worden gemarteld en ziek terugkeren; Danielle Bell noemt het "de ergste behandeling die ik in mijn 25-jarige carrière heb gezien." Het geheel vormt zowel een informatievangstmachine voor Russische diensten als een emotionele en fysieke val voor families die in hun zoektocht naar duidelijkheid onbedoeld worden uitgebuit.