Rusland domineert plots EU-top: wordt president Costa de Europese onderhandelaar in gesprekken met Moskou?

In dit artikel:

Op de Europese zomertop stonden drie onderwerpen centraal: de steun aan Oekraïne, het meerjarige EU‑budget en de handelsrelatie met China.

- Oekraïne en Rusland: de 27 lidstaten spraken zich gisteravond eenparig uit voor verlenging van de sancties tegen Rusland met periodes van telkens één jaar. De wijziging in Hongarije — Péter Magyar verving Viktor Orbán — maakte het voor het eerst sinds 2024 mogelijk om weer unanimiteit te bereiken en zo president Zelensky volledige steun te geven. Tegelijk ontstond er wrijving over de vraag wie namens Europa bij eventuele gesprekken met Moskou zou kunnen optreden. EU‑raadspresident António Costa liet recent medewerkers contact zoeken met Rusland en dat stuitte op kritiek bij enkele leiders; achter gesloten deuren verzetten onder meer Estland, Frankrijk en Duitsland zich ertegen. De Belgische premier Bart De Wever verdedigt echter het initiatief en ziet geen probleem in Costa als gesprekspartner.

- Begroting 2028–2034: het debat over het bijna 2.000 miljard euro tellende voorstel leverde weinig resultaat op. Zuinigere landen — onder andere Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland en Zweden — verzetten zich tegen zo’n omvangrijke envelop omdat dat grote extra bijdragen voor hen betekent (België vreest een jaarlijkse stijging van circa 3,4 miljard euro). Tegenover hen staan de ‘vrienden van cohesie’ die plattelands- en regiesteun willen beschermen (o.a. Spanje, Polen, Italië, Griekenland). Omdat de zuinige landen relatief meer betalen aan de EU, hebben zij veel invloed; dat maakt een ruimer budget onwaarschijnlijk zonder compensaties. De Commissie wordt gevraagd te zoeken naar meer eigen Europese inkomsten (bijvoorbeeld heffingen op elektronisch afval of een deel van ETS‑inkomsten), maar concrete keuzes blijven open. EU‑raadspresident Costa wil nog voor eind december een akkoord bereiken, mede vanwege komende verkiezingen in Frankrijk en Polen en de opkomst van eurosceptische partijen die de onderhandelingen uitdagender zouden maken.

- China: er is breed draagvlak voor een assertievere handelsstrategie richting China om oneerlijke concurrentie tegen te gaan en het handelsbalansprobleem aan te pakken. De Raad gaf de Commissie een mandaat om nieuwe instrumenten voor te stellen, al klinkt ook de waarschuwing om escalatie en schade voor Europese industrie te vermijden. De Britse toon is niet confrontatief maar gericht op gelijke spelregels. Eind deze maand bezoekt de Chinese handelsminister Wang Wentao Brussel voor gesprekken met EU‑vertegenwoordigers; dat wordt een eerste test voor de nieuwe koers.

Kortom: op de top was er hernieuwde politieke eensgezindheid rond Oekraïne, blijvende verdeeldheid over de omvang van het EU‑budget en een groeiende wil om China steviger aan te pakken — maar veel concrete beslissingen worden uitgesteld naar latere bijeenkomsten dit jaar.