Rusland, China, terroristen: AIVD zag 'in 80 jaar niet meer dreiging dan nu'
In dit artikel:
De AIVD waarschuwt in het jaarverslag 2025 dat de Nederlandse nationale veiligheid tegelijkertijd en langdurig onder druk staat door meerdere, sterke dreigingen van buiten en binnen. Directeur‑generaal Simone Smit zegt dat de huidige situatie uniek is in de bijna tachtigjarige geschiedenis van de dienst en noemt de houding van Rusland richting Europa een "oncomfortabel feit".
Rusland bereidt zich volgens de AIVD voor op een langdurige confrontatie met het Westen en trad in 2025 agressiever en provocerender op. Concrete voorbeelden zijn grootschalige cyberaanvallen: Russische actoren richtten zich op Signal- en WhatsApp-accounts van ambtenaren en militairen, en de door de AIVD aangeduide groep 'Laundry Bear' wordt gelinkt aan spionageoperaties, waaronder de hack bij de politie waarbij contactgegevens van tienduizenden medewerkers werden buitgemaakt. Ook zet Rusland vaker criminele netwerken en individuele cybercriminelen in als verlengstuk van staatsactiviteiten; sommige van die netwerken blijken structureel actief in Nederland.
China vormt een andere grote zorg. De AIVD beschrijft systematische en grotendeels heimelijke pogingen om kennis en intellectueel eigendom van Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen te bemachtigen, wat de autonomie en innovatiekracht van het bedrijfsleven bedreigt. In 2025 voerden Chinese hackers – onder meer de groep Salt Typhoon, die volgens de VS staatssteun geniet – een cyberspionagecampagne uit tegen telecomproviders in Nederland.
Terrorisme blijft een belangrijke binnenlandse dreiging, met het jihadisme — vooral Islamitische Staat — als grootste risico. De dienst signaleert een toename van jonge aanhangers, veelal online geradicaliseerd; van de elf gearresteerden voor jihadistische dreigingen waren er zes jonger dan 24. Rechts‑extremisme bestaat uit een brede niet‑gewelddadige stroming en een kleinere, gewelddadige groep. Links‑extremisten zijn vooral activistisch rondom de oorlog in Gaza, maar vormen een beperkte veiligheidsdreiging.
Verder richt Iran zich via cyberaanvallen op regimecritici en deskundigen, ook buiten Iran. Anti‑institutionele extremisten (zogeheten soevereinen) blijven actief en vormen een bedreiging voor onder meer journalisten en rechters; bij arrestaties werden wapens, munitie, zwaar vuurwerk en castorbonen (grondstof voor ricine) aangetroffen.