Rusland achtervolgt Europese satelliet die Oekraïne helpt

In dit artikel:

Sinds 30 september lijkt de Russische satelliet Kosmos 2612 doelgericht op weg naar ICEYE-X36, een commerciële Finse radarsatelliet die onder meer door Oekraïne wordt gebruikt. Amerikaanse en Europese ruimtevaartanalisten achten het zeer onwaarschijnlijk dat de manoeuvres toevallig zijn. Volgens hen kan Rusland de satelliet willen inspecteren, bespioneren, signalen verstoren, verblinden met lasers of uiteindelijk uitschakelen. Ook twee andere Russische Kosmos-satellieten lijken zich naar een tweede ICEYE-satelliet, X37, te bewegen.

Kosmos 2612 werd in april gelanceerd vanaf de Russische basis Plesetsk, samen met vijf andere satellieten. In mei veranderden meerdere van die satellieten onverwacht van baan en kwamen ze in de buurt van ICEYE-satellieten. Na een baancorrectie van ICEYE-X36 wist Kosmos 2612 de nieuwe baan de afgelopen weken precies te benaderen. Zulke manoeuvres zijn ongebruikelijk, omdat ze veel brandstof kosten en de levensduur van een satelliet verkorten. ICEYE-X36 heeft bovendien weinig brandstof, waardoor uitwijken beperkt mogelijk is.

De vermoedelijke achtervolging past volgens deskundigen in een bredere Russische schaduwoorlog tegen westerse ruimte-infrastructuur. Het Duitse ruimtecommando spreekt van ernstige zorgen over de jacht op de satelliet. Commerciële bedrijven zoals ICEYE en Starlink zijn belangrijk voor Oekraïne, dat sinds de Russische invasie in 2022 satellietcommunicatie en satellietbeelden van commerciële aanbieders inzet voor onder meer militaire communicatie, verkenning en droneoperaties. Rusland heeft eerder gedreigd commerciële satellieten die Oekraïne helpen als legitieme militaire doelen te beschouwen. Ook sabotage bij een Starlink-grondstation in Polen wordt door de Poolse autoriteiten aan Rusland toegeschreven.

De ontwikkeling is eveneens van belang voor Nederland. Het ministerie van Defensie heeft vier ICEYE-satellieten aangeschaft voor onder meer militaire verkenning; de eerste werd vorig jaar gelanceerd. Ook Polen, Denemarken, Zweden en Finland kopen ICEYE-capaciteit om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse satellieten. ICEYE beschikt wereldwijd over 56 actieve satellieten en wilde niet reageren op vragen over de Russische manoeuvres.