Ruim een week oorlog in het Midden-Oosten: wat staat de wereld nog te wachten?
In dit artikel:
Ruim een week nadat Israël en de Verenigde Staten hun bombardementen op Iran begonnen, is het regime weliswaar “onthoofd” door de dood van opperste leider Khamenei, maar nog lang niet voorbij: de strijd escaleert en breidt zich uit. Naast Iran, de VS en Israël zijn inmiddels ook Golflanden en Koerdische milities betrokken, en westerse bondgenoten zoals Frankrijk sturen schepen naar de regio. Israël heeft het offensief bovendien uitgebreid naar Libanon, gericht op Hezbollah‑strijders, waarmee het volgens analisten ook indirect het Iraanse netwerk wil verzwakken.
Analisten waarschuwen dat de doelen aan Amerikaanse kant onduidelijk blijven. Verschillende hoge functionarissen gaven uiteenlopende verklaringen: er klonken zowel oproepen tot regimewisseling als uitspraken dat het vooral om het uitschakelen van raketcapaciteit ging. Midden-Oostenkenner Abdou Bouzerda stelt dat Washington vooral lijkt te bombarderen en weinig concreet heeft nagedacht over de ‘day after’.
Militair zijn de VS en Israël voorlopig in staat het offensief voort te zetten: ze beschikken over getraind personeel en geavanceerde wapens, maar voorraden zijn niet onbeperkt. Iran kampt onder meer met vernietigde lanceerinstallaties, drones en opslagplaatsen, en hulp van Rusland is moeilijk omdat Moskou zijn eigen munitiebehoefte heeft voor Oekraïne. Tegelijk is dit een “oorlog van aantallen”: Iran heeft enorme hoeveelheden raketten en drones afgevuurd, en het onderscheppen daarvan met dure interceptors drukt zwaar op de verdedigers. Denktank CSIS berekende dat de campagne de Amerikaanse schatkist bijna 800 miljoen euro per dag kan kosten.
Hoe lang de oorlog duurt is onzeker. Experts benadrukken dat zonder helder einddoel geen geloofwaardig tijdpad te geven is; er bestaat een reëel risico op langdurige uitputtingsoorlog van maanden. Volgens defensiespecialist Peter Wijninga ligt een deel van de uitkomst ook in de handen van Iraniërs zelf: als elementen van het reguliere leger zich tegen het regime keren, verandert dat de dynamiek wezenlijk.
Europa staat voorlopig aan de zijlijn, maar ontkomt niet aan de economische en politieke consequenties: hogere olie‑ en voedselprijzen kunnen binnenlandse onrust aanwakkeren en leiden tot meer betrokkenheid. Frankrijk en mogelijk andere EU‑landen nemen al beperkte militaire stappen, en er is ruimte voor Europa om in overleg met Golfstaten diplomatiek te proberen het geweld te laten stoppen.