'Ruim dertig initiatieven ijveren nu voor de rechten van de natuur'

In dit artikel:

Stichting Rechten van de Natuur, onder leiding van Jessica den Outer, won in 2024 de Duurzame 100. De onderscheiding gaf de net-gestarte organisatie veel zichtbaarheid en energie; de stichting werkt sinds 2017 aan het onderwerp en werd in 2024 formeel opgericht. Hun kernteam telt ongeveer tien mensen; ze ondersteunen ruim dertig lokale initiatieven (waaronder voor de Maas, de Waddenzee en bomen in Haarlemmermeer) met praktisch advies, juristen en een commissie van experts. Tweewekelijks houden ze een vragenuurtje en jaarlijks komen zo’n 250 lokale activisten op 21 maart samen voor ‘de dag van de rechten van de natuur’.

Het idee is om natuurdelen (rivieren, zeeën, bomen, ecosystemen) wettelijke rechten toe te kennen zodat hun belangen structureel worden meegenomen — een benadering die internationaal al voorbeelden kent, zoals de rivier Whanganui in Nieuw-Zeeland. In Nederland nam de beweging vanaf 2023 sterk tempo op: Eijsden-Margraten was de eerste gemeente die onderzoek deed, en vorig jaar besloten elf provincies, gemeenten en waterschappen te verkennen hoe erkenning eruit kan zien. Recent werden ook Groningen en Amsterdam genoemd, en in Deventer stemde een klimaatberaad met 81 procent voor verkenning van deze rechten.

Den Outer benadrukt dat onderzoeken een belangrijk begin zijn; concrete stappen kunnen later volgen, zoals opname van rechten in lokale verordeningen of zelfs in de Grondwet. Voorlopig richt de stichting zich op het opbouwen van een bredere beweging, het enthousiasmeren van lokaal activisme en het juridisch invullen van wat “rechten van de natuur” praktisch betekent in Nederland. Trouw publiceert in aanloop naar 2025 gesprekken met eerdere winnaars.