Ruim 2000 gevangenen zaten niet hun gehele straf uit: maatregel leidde tot fikse kabinetsruzie 

In dit artikel:

Om de vastlopende gevangenissen te ontlasten, hebben in Nederland sinds 15 juli 2025 in totaal 2129 gedetineerden vervroegd eindverlof gekregen. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) die het Reformatorisch Dagblad opvroeg. De noodmaatregel was vorig jaar al fel omstreden, vooral door de botsing tussen PVV-leider Geert Wilders en toenmalig staatssecretaris Ingrid Coenradie, die eerder vrijlaten van sommige gevangenen noodzakelijk vond om een „code zwart” in het gevangeniswezen te voorkomen.

De regeling geldt alleen in zeer uitzonderlijke gevallen: voor mensen met een straf tot één jaar, terwijl zedendelinquenten en zware geweldsplegers zijn uitgesloten. Toch moest de maatregel al snel worden ingezet. Op 21 juli 2025 ging de eerste gevangene eerder naar huis, in augustus liep het aantal snel op en in mei 2026 werden 246 verlofmaatregelen toegepast, het hoogste maandcijfer tot dan toe. Volgens de DJI kwamen daarmee ongeveer 75 detentiejaren aan cellencapaciteit vrij. De dienst noemt de maatregel ongewenst, maar tegelijk onmisbaar om nieuwe arrestanten te kunnen blijven opnemen.

De druk op het gevangeniswezen blijft hoog: de noodregeling wordt toegepast zodra de bezetting in huizen van bewaring boven 97 procent en in gevangenissen boven 99 procent uitkomt. Staatssecretaris Claudia van Bruggen werkt aan een nieuw actieplan om het capaciteitsprobleem aan te pakken, mogelijk met meer dagdetentie, minder begeleiding voor kortgestraften en eventueel een verlenging van het huidige vervroegde verlof. Dat plan wordt naar verwachting binnenkort in de ministerraad besproken.