Roodborsttapuit in de lift, zelfs op het boerenland

In dit artikel:

De roodborsttapuit behoort tot de grootste Nederlandse succesverhalen onder broedvogels. Sinds 1990 is de populatie ongeveer verachtvoudigd, niet alleen in natuurgebieden maar ook op het boerenland. Onderzoeker Herman van Oosten onderzocht van 2023 tot en met 2025 het broedsucces op de heide van Planken Wambuis op de Veluwe en in het agrarische Wageningse Binnenveld.

Op Planken Wambuis brachten de vogels in alle drie de jaren voldoende jongen groot om de populatie te laten groeien. In het Binnenveld lag het aantal jongen in twee van de drie jaren onder het niveau dat nodig is om de natuurlijke sterfte te compenseren. Toch nemen de aantallen daar toe. Volgens Van Oosten komt dat waarschijnlijk doordat roodborsttapuiten mobiel zijn en vanuit natuurgebieden naar landbouwgebieden trekken. De Veluwe fungeert daarmee mogelijk als brongebied, terwijl het Binnenveld een zogenoemd sinkgebied is: vogels vestigen zich er wel, maar planten zich er niet altijd genoeg voort om zelfstandig stand te houden.

Waarom de soort zo succesvol is, is nog niet zeker. Mogelijk heeft de roodborsttapuit aan relatief weinig insecten genoeg en kan hij daardoor beter omgaan met veranderende omstandigheden dan grotere, vergelijkbare soorten. Van Oosten ziet geen overtuigend bewijs dat de groei vooral door klimaatopwarming komt.

Voor bescherming in agrarisch gebied zijn greppels met beschutte, verruigde randen belangrijk. De vogels broeden daar en gebruiken paaltjes of draden als uitkijkpost om te jagen. Intensief maaien en het verwijderen van die structuur vergroten de kwetsbaarheid voor predatoren. Beheerders doen er daarom goed aan greppels in stand te houden en niet te strak te beheren; ook andere soorten kunnen daarvan profiteren.