Rond stikstof wil JA21 best samenwerken met Pro, maar financieel moet het kabinet kiezen van de partij: links óf rechts

In dit artikel:

JA21-leider Joost Eerdmans heeft zaterdag op een congres in Ede duidelijk gemaakt dat het minderheidskabinet snel moet kiezen met welke partij het wil samenwerken: met Pro of met JA21, maar volgens hem niet met allebei tegelijk. Vooral rond de komende begroting, die nog voor de zomer steun van de oppositie nodig heeft, vindt hij dat het kabinet niet eindeloos kan blijven schuiven. Volgens Eerdmans is samenwerking met zijn partij op financieel vlak moeilijker door de grote ideologische verschillen, terwijl Pro en JA21 bij stikstof juist mogelijk dichter bij elkaar liggen.

Die stikstofaanpak, die het kabinet vrijdag presenteerde, moet Nederland van het stikstofslot halen en natuurherstel versnellen. Uiterlijk in 2035 moeten boeren aan strengere uitstootnormen voldoen; bedrijven rond kwetsbare natuur zullen flink moeten verduurzamen, krimpen, verhuizen of stoppen. Het kabinet kiest daarbij niet voor gedwongen uitkoop, iets waar JA21 eerder fel tegen was. Toch wil de partij pas na het weekend inhoudelijk reageren, net als Pro, dat ook wacht tot het Kamerdebat van volgende week woensdag.

Op het congres klonk dat juist stikstof de eerste grote test wordt voor samenwerking met zowel links als rechts. Voor JA21 is dit dossier belangrijk omdat minder uitstoot weer ruimte kan geven voor vergunningen voor woningbouw, energie-infrastructuur en economische groei. Bij de begroting ligt dat anders: Pro wil meer geld naar sociale zekerheid en hogere lasten op vermogen en winst, terwijl JA21 juist inzet op lastenverlichting voor werkenden en bedrijven. Volgens partijleden zal vooral de Eerste Kamer bepalend zijn, omdat Pro daar met veertien zetels veel sterker staat dan JA21 en het kabinet daar waarschijnlijk makkelijker mee kan rekenen.