Ron Jans, fremdkörper in de voetbalwereld: 'Voor mij gaan principes boven geld. In landen waar in mijn ogen veel onrecht is, ga ik niet trainen'

In dit artikel:

Ron Jans (67) heeft na 25 jaar een einde gemaakt aan zijn loopbaan als voetbaltrainer. De oud-speler en trainer van onder meer FC Groningen, PEC Zwolle en FC Utrecht zegt dat hij geen leegte vreest. Hij wil meer tijd besteden aan zijn vrouw Marjo, hun kinderen en kleinkinderen, vrienden en zijn grote verzameling muziek.

In hun huis in Tynaarlo is Jans bezig duizenden cd’s en lp’s uit te zoeken. Van ongeveer 7000 cd’s wil hij er 5000 wegdoen; ook een aanzienlijk deel van zijn 2000 elpees verdwijnt. De selectie past bij zijn liefde voor muziek: niet het gemak van Spotify, maar juist het zoeken naar bijzondere platen spreekt hem aan. Tijdens geplande reizen naar Dublin, München en Wenen wil hij opnieuw platenzaken bezoeken.

Jans staat bekend als een toegankelijke trainer die veel belang hecht aan eerlijkheid, duidelijke communicatie en aandacht voor de mens achter de speler. Tegelijkertijd wil hij niet worden gereduceerd tot alleen dat imago. Hij benadrukt dat hij zich ook intensief bezighield met tactiek, conditie en prestaties. Zijn bekendste sportieve succes kwam in 2014, toen hij met PEC Zwolle de KNVB-beker en de Johan Cruijff Schaal won. In de bekerfinale werd Ajax met 5-1 verslagen. Jans behoort tot de trainers met de meeste Eredivisiewedstrijden en heeft in de competitie de meeste overwinningen op zijn naam.

Zijn eigen voetbalverhaal begon in Zwolle. Als zoon van oud-PEC-speler Dries Jans kwam hij op jonge leeftijd bij de club terecht. Op zijn zeventiende debuteerde hij in het eerste elftal. Naast zijn voetbalcarrière rondde hij het atheneum af en volgde hij een opleiding tot docent Duits en geschiedenis. Jarenlang reisde hij vroeg met de trein van Zwolle naar Leeuwarden voor zijn studie en ging hij daarna door naar de training. Als speler kwam hij ook uit voor Roda JC en het Japanse Mazda Sport. Na knieproblemen stopte hij op zijn 32ste met voetballen.

Vervolgens werd Jans leraar Duits en trainde hij amateurteams. Een volledige terugkeer in het profvoetbal leek aanvankelijk onzeker, maar op zijn 41ste werd hij assistent bij FC Emmen. Daarna groeide hij uit tot hoofdtrainer. Volgens Jans heeft het voetbal hem en zijn gezin veel gebracht, ook al waarschuwden zijn ouders hem voor de onzekerheid van het trainersvak. Zijn vrouw Marjo verhuisde mee voor zijn loopbaan en ondersteunde hem bovendien bij activiteiten rond verschillende clubs.

Jans erkent dat winnen belangrijk voor hem is. Als speler kon hij slecht tegen verlies en soms reageerde hij te fel. Een rode kaart na natrappen in een bekerwedstrijd tegen Feyenoord leerde hem dat hij verantwoordelijkheid moest nemen voor zijn eigen gedrag. Later probeerde hij als trainer een evenwichtiger voorbeeld te zijn. Een gezin, zegt hij, maakte het noodzakelijk om nederlagen niet mee naar huis te nemen.

De trainer heeft zich altijd kritisch getoond over ontwikkelingen in de sport en de samenleving. Hij mist in het voetbal soms het contact tussen mensen en vindt dat digitalisering, telefoongebruik en verregaande data-analyse de spontaniteit kunnen verdringen. Ook de grote bedragen in de voetballerij vindt hij moeilijk te rijmen met zijn gevoel voor verhoudingen. Toch wil hij zijn eigen principes niet aan anderen opleggen. Bij een mogelijke transfer van FC Utrecht-speler Souffian El Karouani naar Rusland wees hij de speler op de gevolgen van zo’n keuze, zonder hem voor te schrijven wat hij moest doen. El Karouani vertrok later naar Saudi-Arabië.

Jans weigert echter elke investering in voetbal als zinloos te zien. Hij heeft waardering voor FC Utrecht-eigenaar Frans van Seumeren, die veel geld in de club stak. Een voetbalclub kan volgens hem ook maatschappelijke betekenis hebben: wedstrijden geven duizenden supporters iets om naar uit te kijken. Die overtuiging is mede gevormd door zijn vader, die na het overlijden van zijn vrouw en gezondheidsproblemen nieuwe energie kreeg door Jans’ trainerscarrière bij PEC Zwolle te volgen. De bekerwinst van 2014 kon vader en zoon samen beleven.

Ook buiten het veld werd Jans een bekend gezicht. Een dansje tijdens de huldiging van PEC groeide online uit tot een veel bekeken fragment. Daarnaast werd een oproep voor de voedselbank, waarin hij het woord ‘keukenrol’ gebruikte, herhaaldelijk aangehaald door internetmakers. Jans zegt dat hij vooral moeite had met mensen die hem daardoor op straat lastigvielen. Hij vindt dat sociale media te gemakkelijk mensen belachelijk maken, maar verwijt de maker van de filmpjes niet persoonlijk wat er gebeurde. Televisieprogramma’s hebben de kwestie volgens hem groter gemaakt dan nodig.

Zijn open en spontane manier van doen leidde eerder tot een crisis bij FC Cincinnati. In 2020 stapte Jans op nadat hij in de kleedkamer een raptekst met een racistische term had meegezongen. Ook een gesprek over het slavernijverleden in de Verenigde Staten riep weerstand op. Jans zegt dat hij geen racist is en gelijkheid belangrijk vindt, maar erkent dat zijn optreden naïef kon zijn. Hij wil desondanks niet voortdurend op zijn woorden letten uit angst dat anderen iets verkeerd interpreteren. De periode in Amerika noemt hij pijnlijk, maar niet het dieptepunt van zijn carrière.

Nederland en de Eredivisie blijven voor Jans vertrouwd terrein. Hij zal belangrijke wedstrijden blijven volgen als analist en verheugt zich erop straks als toeschouwer op de tribune te zitten. Dat kan lastig worden wanneer PEC Zwolle en FC Groningen tegenover elkaar staan: de ene club is verbonden met zijn jeugd, de andere gaf hem zijn eerste kans als hoofdtrainer.

Zijn afscheid is volgens Jans op het juiste moment gekomen. Hij heeft geen behoefte meer aan de voortdurende stroom van tientallen beslissingen en de stress die het trainersbestaan met zich meebracht. Wel moet hij nog leren omgaan met de alledaagse verantwoordelijkheid van een gepensioneerd gezinsleven. Een vakantie organiseren, koffers pakken en op tijd naar het vliegveld gaan ziet hij met humor als een nieuwe vorm van druk.