Rol aan de zijlijn of VS de les lezen over Iran? Merz op heikel bezoek bij Trump
In dit artikel:
Bondskanselier Friedrich Merz brengt vandaag als eerste Europese regeringsleider sinds het uitbreken van de oorlog in Iran een bezoek aan president Trump in het Oval Office. Het officieel geplande gesprek — oorspronkelijk gericht op importheffingen, de oorlog in Oekraïne en China — is door de recente escalatie naar Iran grotendeels in het teken daarvan komen te staan.
De Duitse regering heeft zich niet zonder meer achter de Amerikaans-Israëlische aanvallen geschaard. Duitsland, samen met het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, riep juist op tot het hervatten van onderhandelingen met Iran, een standpunt dat Republikeinse senatoren als Lindsey Graham scherp bekritiseerden. Duitse rechtsgeleerden vinden bovendien dat de aanvallen lastig te rijmen zijn met het internationaal recht, dat na de Tweede Wereldoorlog sterk werd vormgegeven.
Merz zoekt een balans: hij wil Trump niet onnodig tegen zich in het harnas jagen gezien het belang van Amerikaanse steun voor Oekraïne en de economische betrekkingen, terwijl hij erkent dat juridische beoordelingen van de militaire acties weinig praktisch effect zullen sorteren. Zoals Merz het formuleerde, heeft rechtstheoretische kritiek volgens hem slechts beperkte invloed, omdat eerdere sancties en veroordelingen Iran niet hebben veranderd en Europa niet bereid bleek fundamentele belangen met geweld af te dwingen. Daardoor blijft Duitsland volgens hem vooral aan de zijlijn actief.
Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul maakte duidelijk dat Duitse militaire betrokkenheid strikt beperkt is tot zelfverdediging van Duitse troepen in Jordanië en Irak. Tegelijk benadrukte hij de morele en historische plicht van Duitsland om Israël politiek te steunen: "Het minste wat wij kunnen bieden is politieke steun voor de staat Israël," aldus Wadephul. Die uitspraak illustreert het spanningsveld waarin Berlijn verkeert tussen juridische terughoudendheid, solidariteit met bondgenoten en strategische realpolitiek.
Bij de geplande lunch en het persmoment met Trump zal Merz kunnen peilen hoe hecht het trans-Atlantische bondgenootschap momenteel daadwerkelijk is — en of hij gehoor vindt voor de Duitse terughoudendheid ten aanzien van een verdere militaire escalatie richting Iran.