Roep om verzoening met Japan, 81 jaar na oorlog in Nederlands-Indië

In dit artikel:

Vandaag wordt herdacht dat op 15 augustus 1945 een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië. Onder de Japanse bezetting werden tienduizenden Nederlanders en Indische Nederlanders geïnterneerd; velen overleden. Ook de Indonesische bevolking leed onder hongersnood, onderdrukking en dwangarbeid. De slachtoffers worden vanavond herdacht bij het Indisch Monument in Den Haag. De Japanse ambassadeur is daar niet bij, omdat een deel van de Indische gemeenschap nog altijd grote moeite heeft met de Japanse rol in het oorlogsverleden.

Paul Doop, voorzitter van de Nationale Herdenking 15 augustus 1945, pleit desondanks voor meer toenadering tot Japan. Na een ontmoeting met keizer Naruhito, die in juni Nederland bezocht, zei Doop dat verzoening nodig is om gezamenlijk aan de toekomst te werken en oorlog te voorkomen. Volgens hem betekent verzoening niet automatisch vergeving en moet hierover rustig verder worden gesproken.

Voorstanders wijzen op gesprekken en eerdere verzoeningsreizen naar Japan, waarbij oorlogsslachtoffers kennismaakten met het huidige Japan. Die reizen zijn gestopt omdat de eerste generatie slachtoffers te oud is geworden; mogelijk komt er een vervolg voor jongere generaties. Indische jongeren, onder wie August de Bats, ervaren gesprekken met de Japanse ambassade als waardevol en zien kansen om historische pijn om te zetten in veerkracht.

Niet iedereen vindt dialoog voldoende. De Stichting Japanse Ereschulden, die al meer dan dertig jaar bij de Japanse ambassade demonstreert, verlangt naast erkenning ook financiële compensatie. Japan betaalde na de oorlog eenmalig 10 miljoen dollar en werd daarmee vrijgesteld van verdere schadeclaims. De excuses van de Japanse premier in 1995 waren volgens veel slachtoffers onvoldoende. De stichting noemt de oproep tot verzoening daarom eenzijdig. Doop en De Bats leggen juist meer nadruk op samenwerking en hopen dat de Japanse ambassadeur in de toekomst bij de herdenking een krans legt.