Roep om dienstplicht-light: wat betekent dit voor jongeren?

In dit artikel:

De Nederlandse krijgsmacht wil op termijn flink groeien: van zo'n 80.000 medewerkers nu naar 100.000 in 2030 en uiteindelijk mogelijk 200.000. Politieke partijen (D66, CDA, en VVD) steunen uitbreiding en denken dat reservisten een belangrijke rol moeten spelen. Omdat vrijwillige werving naar verwachting niet genoeg oplevert, wordt serieus gekeken naar een vorm van (gedeeltelijke) dienstplicht — een ‘selectieve opkomstplicht’ — naar Zweeds en recent Duits voorbeeld. In Zweden vullen 18‑jarigen een verplicht vragenformulier in; wie belangstelling en motivatie toont, wordt actief benaderd voor militair dienstwerk.

Defensie experimenteerde al met een vrijwillige vragenlijst die dit halfjaar naar 200.000 vooral zeventienjarigen ging; slechts 8% reageerde en minder dan de helft vroeg verder contact. Militair onderzoeker Huib Zijderveld wijst erop dat een grote schaalvergroting waarschijnlijk niet haalbaar is zonder zo’n verplichting, maar dat ook praktische beperkingen meespelen: tekort aan trainingscapaciteit, kazernehuisvesting en het traag omschakelen van een vredes- naar oorlogsorganisatie.

Tegelijk rijzen ethische bezwaren. De Nieuwe Vredesbeweging waarschuwt dat verplichte enquêtes minderjarigen kunnen misleiden over risico’s, en pleit voor alternatieven zoals maatschappelijke dienst in zorg of natuur in plaats van deelname aan een ‘geweldsmachine’. De discussie past in een breder Europees patroon: meerdere landen herintroduceren deels verplichte dienstplicht vanwege de verhoogde dreiging vanuit Rusland, maar de praktische én morele gevolgen voor jongeren blijven onderwerp van debat.