Rob Jetten wil 'kabinet van nationale eenheid': VVD en BBB moeten wijken

In dit artikel:

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de gespannen situatie rond het Nederlandse landsbestuur. Begin juni trok de PVV zich uit het kabinet omdat partijleider Geert Wilders meer asielmaatregelen eiste; kabinet-Schoof werd daardoor demissionair. Vorige week gooiden alle NSC-bewindslieden vervolgens de handdoek in de ring na een conflict met VVD en BBB over de koers ten aanzien van Israël en Gaza, waarmee het kabinet verder verzwakte.

Nu blijven VVD en BBB samen met de partijloze premier Dick Schoof over, goed voor slechts 32 van de 150 Kamerzetels. De twee partijen willen snel doorgaan en kondigen aan dat zij dinsdag een lijst met opvolgers voor de opgestapte NSC-ministers en staatssecretarissen presenteren. Schoof voert hierover overleg met de vicepremiers Sophie Hermans (VVD) en Mona Keijzer (BBB). Volgens regeringskringen gaat het om een haastklus: de vacatures moeten ingevuld worden, maar die route rust op een zeer smalle Kamerbasis.

D66-leider Rob Jetten pleit daarentegen voor een nood- of eenheidskabinet en wil zo snel mogelijk een verkenner laten onderzoeken of dat haalbaar is. Jetten waarschuwt voor een constitutionele crisis en stelt dat het onverstandig is de resterende zeteltjes van VVD en BBB de lege posten te laten opvullen; hij noemt ervaren bestuurders als mogelijke kandidaten, onder wie Jaap de Hoop Scheffer, Winnie Sorgdrager, Kathalijne Buitenweg en Jan Peter Balkenende. Jetten zei expliciet: "We hebben een constitutionele crisis."

In de Kamer klinkt ook veel kritiek richting VVD, NSC en BBB over het gebrek aan onderlinge afstemming, vooral rond de Gaza-kwestie. Oppositiepartijen vragen zich af waarom NSC’s principiële standpunten nu opduiken en hoe VVD en BBB niet zagen aankomen dat NSC-minister Caspar Veldkamp op het punt stond op te stappen. Niet alle oppositiefracties staan te springen om Jettens noodkabinet-initiatief; partijen als het CDA vrezen dat gesprekken met grote, polariserende partijen tot nieuwe problemen leiden.

De politieke uitkomst hangt nu vooral af van de namen die VVD en BBB dinsdag naar buiten brengen en of die genoeg steun in de Kamer krijgen. Tegelijkertijd vrezen rechtse partijen dat linkse partijen het komende debat zullen benutten om opnieuw het Israël–Gaza-beleid te adresseren; GL/PvdA bijvoorbeeld wil kijken naar mogelijke boycots van producten uit bezette gebieden en medische opvang voor gewonde Gazaanse kinderen. De Kamerverkiezingen zijn gepland voor eind oktober.