Rob Jetten veranderde van standpunt, Donald Pols veranderde van mening

In dit artikel:

Donald Pols en Rob Jetten blijken vooral één ding gemeen te hebben: ze weten zich met uiteenlopende partijen en personen te verbinden. NRC maakte dinsdag bekend dat Pols als jongere bij het extreemrechtse Afrikaner Studente Front zat; later werkte hij jarenlang als klimaatactivist bij Milieudefensie en verruilde die wereld na zijn vertrek voor een baan bij staalbedrijf Tata Steel. D66 speelde intussen uit hoe breed politieke samenwerking mogelijk is, met partners van VVD tot SP en van JA21 tot Partij voor de Dieren.

Pols zegt nu berouw te hebben over zijn jeugdige radicalisering en stelt dat contacten en kennis hem radicaal hebben veranderd. Zijn decennialange inzet voor het klimaat ziet hij zelf als deel van die ommezwaai. Kritiek is er op het moment en de manier van zijn openheid: hij gaf pas uitleg nadat NRC zijn verleden onthulde. Dat maakt zijn verhaal kwetsbaar, maar ook geloofwaardiger omdat hij daarna daadwerkelijk een tegenovergestelde levenslijn koos in plaats van te blijven bij extreemrechtse politiek.

Bij Jetten speelt een ander mechanisme: pragmatisme en rolwisseling. Als Kamerlid nam hij scherpe standpunten in — bijvoorbeeld over de houding van kabinet en Israël — maar als premier van een minderheidskabinet kiest hij nu voor terughoudendheid. Het verschil dat de columnist maakt tussen mening en standpunt is relevant: van mening veranderen is een langzaam proces van overtuigd raken, van standpunt wisselen kan voortkomen uit een nieuwe functie of context.

Op twee punten wijst het stuk op gemiste kansen. Ten eerste had Pols’ vroegere betrokkenheid bij extreemrechts een leerzaam voorbeeld kunnen zijn van radicalisering en deradicalisering, als hij die ervaring zelf eerder naar buiten had gebracht — een observatie die ook door publieke figuren zoals Sylvana Simons is gemaakt. Ten tweede zou openheid het verhaal rond zijn overstap naar Tata Steel kunnen versterken; nu blijft de vraag of zijn transformatie oprecht was of vooral handig voor nieuwe carrièrestappen.

Algemeen constateert de tekst dat de publieke opinie vaak mild is voor mensen die een verleden afzweren en iets goeds gaan doen — van ex‑crimineel die jongeren helpt tot oud‑bankier die kritiek krijgt op het systeem. Of Pols’ eerlijkheid en de context van zijn overstap voldoende zijn om wantrouwen weg te nemen, blijft echter onderwerp van discussie — en misschien was Tata Steel juist niet op zoek naar die vorm van zelfonderzoek.