Rob Heijmans (93) vertelt voor het eerst zijn hele verhaal tijdens herdenking Holocaust
In dit artikel:
De 93‑jarige Heijmans vertelde dinsdag tijdens een herdenking van Christenen voor Israël in Nijkerk voor het eerst publiekelijk het volledige verhaal van zijn onderduikperiode tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als Jood moest hij bijna drie jaar lang van adres naar adres: zolders en adressen in onder meer Groenlo, Doorn, Zeist, Maarn, Enschede, Almelo, Leiden en Koudekerk aan den Rijn. Omdat hij er niet over kon praten, schreef hij zijn herinneringen later op nadat een zoon hem had verweten altijd zwijgend te blijven. Hij omschrijft zijn dagelijkse handelen tijdens de oorlog als iets vanzelfsprekends — “je doet maar gewoon wat je gezegd wordt” — en zegt tegelijk dat hij niet precies kan uitleggen hoe het voelde om voortdurend op de vlucht te zijn.
Op de bijeenkomst werd ook stilgestaan bij de slachtoffers: zes miljoen Joden wereldwijd, waaronder ruim 107.000 Nederlanders. Schoolkinderen legden steentjes bij een brandende kandelaar — bedoeld als blijvende herinnering in plaats van verwelkende bloemen. Op het scherm verscheen een foto van Heijmans’ vader met het bericht dat hij op 10 oktober 1941 in kamp Mauthausen was omgekomen. Na een razzia in Enschede had predikant L. Overduin een netwerk voor onderduikadressen opgezet; dankzij die organisatie overleefde ongeveer 40 procent van de Joodse gemeenschap in Twente.
Heijmans beschreef meerdere levensgevaarlijke momenten — controles, invallen en nauwe ontkomingen — en sprak over het terugvinden van weinige familieleden na de bevrijding: zijn zus en een neef bleken te hebben overleefd; de overige acht familieleden waren omgekomen. Andere sprekers belichtten de nasleep van de Holocaust: Lija Hirsch vertelde hoe overlevenden in de synagoge van Scheveningen nog steeds de tatoeage van hun kampnummer droegen en hoe een cantoor, die Auschwitz had overleefd, Psalm 23 zong. Ze haalde ook het lot aan van ds. J.W.B. Cohen uit Dokkum, die wegens zijn verzet en Joodse afkomst werd vermoord.
De bijeenkomst verbond herinnering met hedendaagse zorgen: er leven nog zo’n 250.000 overlevenden, ongeveer de helft in Israël, en Christenen voor Israël zamelt geld in voor hoogbejaarde Oekraïense Joden die opnieuw in oorlogsgebied verkeren. Heijmans sloot aan op die actualiteit en wees erop dat antisemitisme nooit helemaal is verdwenen.