RIVM-modelleur Jacco Wallinga zag de gevaren van corona al vroeg, maar wat met die informatie gebeurde: dat was 'niet zijn verantwoordelijkheid'

In dit artikel:

Al vroeg in de uitbraak concludeerde Jacco Wallinga, toen hoofdmodelleur bij het RIVM, dat de situatie in China ernstiger was dan de officiële cijfers suggereerden. Aan de hand van gegevens van lokale Chinese gezondheidsdiensten — mede toegankelijk doordat een stagiair Chinees sprak — schatte zijn team in dat het virus relatief makkelijk overdraagbaar was en tot ernstige ziekte kon leiden. Al in februari classificeerde Wallinga het risico als „ernstig of catastrofaal”, wat volgens het rampenhandboek een actieve reactie vereist; hij waarschuwde ook voor druk op de ziekenhuiszorg en het beperkte aantal ic-bedden in Nederland.

Tijdens een verhoor voor de parlementaire enquête vertelde Wallinga dat sommige vroegtijdige inzichten niet direct werden opgepakt. Zo vermoedde hij al eind januari dat mensen zonder klachten besmettelijk konden zijn; dat punt verscheen pas op 8 maart in een OMT-brief en was niet meteen met het ministerie besproken. Zijn team bracht wel steeds “puzzelstukjes” aan, maar hij had geen totaaloverzicht van wat anderen deden.

De RIVM-modellen speelden een doorslaggevende rol bij maatregelen als de avondklok en het coronatoegangsbewijs. Hoewel de effectiviteit van de avondklok lastig apart te berekenen was, bleek het pakket waarvan het deel uitmaakte volgens Wallinga relatief het meest effectief — latere analyses bevestigden dat grotendeels. Het toegangsbewijs werd gemodelleerd onder de veronderstelling van optimale handhaving; in de praktijk faalde die handhaving soms, maar Wallinga blijft achter het advies staan.