"Risico voor Loekasjenko zou enorm zijn": waarom kans klein lijkt dat Rusland Oekraïne (opnieuw) via Wit-Rusland aanvalt
In dit artikel:
Zelensky waarschuwde deze week dat Rusland via Wit-Rusland opnieuw plannen zou voorbereiden om Oekraïne aan te vallen; Oekraïne plaatste daarop extra troepen aan de noordgrens. Volgens Oost-Europakenner Peter Vermeersch zijn die zorgen gerechtvaardigd — er zijn recent grote militairoefeningen in Wit-Rusland geweest en Oekraïense inlichtingendiensten rapporteren dat verschillende scenario’s bestudeerd worden — maar de kans dat Moskou effectief een succesvol offensief door die noordelijke flank opzet, is klein.
In 2022 probeerde Rusland al via Wit-Rusland snel Kiev binnen te vallen, maar dat mislukte. Vermeersch wijst erop dat een herhaling tactisch mogelijk is om de vastgelopen fronten te doorbreken, maar praktisch moeilijk en riskant. Het terrein en de zwaar bewaakte grens rond Kiev werken in het nadeel van een nieuwe aanval, en het succes van zo’n operatie lijkt gering.
De rol van Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko is cruciaal maar beperkt. Vermeersch vermoedt dat Oekraïne bewust informatie naar buiten bracht om Loekasjenko onder druk te zetten en de drempel om in te stappen te verhogen. Loekasjenko heeft zich altijd offi cieel afzijdig opgesteld, maar is politiek en militair sterk afhankelijk van Rusland — Rusland hielp hem bijvoorbeeld bij het neerslaan van de protesten in 2020 — en hij probeert zich naar binnen- en buitenland als een onderhandelbare partner te presenteren om sancties te ontwijken. Een directe inzet van het Wit-Russische leger acht Vermeersch onwaarschijnlijk: de troepen zouden het verschil op het slagveld niet maken en mobilisatie zou Loekasjenko binnenlands grote problemen kunnen opleveren.
Tegelijk is Wit-Rusland strategisch waardevol voor Poetin: het land grenst aan Polen, Litouwen en Letland en biedt Rusland toegang tot Europa vanuit het noorden. Vermeersch waarschuwt dat Kremlin-gerelateerde desinformatie en incidenten — zoals recente droneschandalen rond de Baltische staten — politieke onrust in de EU kunnen voeden, wat Rusland ten goede komt.
Kort samengevat: de bedreiging vanuit Wit-Rusland is reëel genoeg om waakzaamheid te rechtvaardigen, maar een grootschalig, succesvol Russisch offensief via dat front wordt door deskundigen als onwaarschijnlijk beoordeeld; de grootste onzekerheid blijft de politieke calculatie van Loekasjenko en de manier waarop Moskou die zal proberen te benutten.