Risico op onbeheersbare natuurbrand in Nederland steeds groter: 'Niet de vraag óf, maar wannéér'

In dit artikel:

Na weken met verwoestende bosbranden in Spanje waarschuwen Nederlandse deskundigen dat ook wij niet immuun zijn: het risico op onbeheersbare natuurbranden is opgewaardeerd van ‘enigszins’ naar ‘zeer waarschijnlijk’. Edwin Kok (natuurbrandexpert, Brandweer Nederland) liep onlangs twee weken mee met collega’s in Galicië en zag grote verwoestingen. „Overal was brand, op duizenden hectares,” zegt hij. Veertig Nederlandse brandweerlieden ondersteunden collega’s ter plaatse binnen een Europees samenwerkingsverband en namen technieken en tactieken mee terug.

Cijfers en voorbeelden: in droge jaren telt Nederland 500–1000 natuurbranden; bij 99% lukt de brandweer deze te beheersen, maar bij 1% ontstaat een onbeheersbare brand — zoals dit voorjaar op de heide bij Ede, in 2020 in De Meinweg en de grote brand in De Peel (meer dan 700 hectare). In 2022 concludeerde de rijksoverheid in een themarapport dat het niet meer de vraag is óf, maar wanneer zo’n brand voorkomt; zelfs gebieden als de Utrechtse Heuvelrug worden als kwetsbaar genoemd.

Waarom de toename? Klimaatverandering zorgt voor langere en extremer droge periodes, waardoor het brandseizoen opschuift van vooral het voorjaar naar ook de zomer. Experts zien in Europa — Portugal, Griekenland, Spanje, Duitsland, Engeland — steeds meer heftige branden; Nederland kan soortgelijke scenario’s in kleinere schaal krijgen, maar met grote gevolgen omdat veel woningen, campings, verzorgingshuizen en vitale infrastructuur direct aan natuurgebieden grenzen.

Wat geleerd is en wat te doen: Nederland kan tactieken uit Spanje overnemen — daar blussen teams vaker met handgereedschap en creëren ze vuurvrije stroken met bulldozers in plaats van primair waterinzet. Kok en meteoroloog Brian Verhoeven (NIPV) benadrukken dat preventie niet alleen taak van overheid of brandweer is. Landschapsinrichting (keuze voor loof- in plaats van brandbaardere naaldbossen), brandveilige tuinafscheidingen, het vermijden van rieten daken en het regelmatig schoonhouden van goten verminderen brandrisico’s rond woningen. Ook worden in de winter beheerbranden ingezet om later grotere branden te voorkomen — iets waarvoor publieke acceptatie nodig is.

Beleid en investering: in 2024 werd €70 miljoen toegezegd voor preventie, onder andere voor een expertisecentrum dat onderzoek, brandweer en natuurbeheer moet verbinden. Experts waarschuwen dat voorbereiden en aanpassen — van lokaal beheer tot nationale inzet — cruciaal blijft nu brandextremen in Europa toenemen.