'Rijkswaterstaat sloopt alle investeringen in duurzaamheid uit megaproject Zuidasdok'
In dit artikel:
Rijkswaterstaat heeft volgens onderzoeksplatform Follow the Money opzettelijk duurzaamheidsvoorwaarden geschrapt bij de besparingsronde rond het megaproject Zuidasdok, zo bleek uit uitspraken van de projectleider op een congres over ondergronds bouwen. In reactie zegt Rijkswaterstaat dat de woorden uit hun context zijn gehaald en dat er nog genoeg duurzaamheidsinvesteringen in de begroting zouden zitten.
Het gaat onder meer om eisen in aanbestedingen voor emissiearm bouwen met elektrische machines, het gebruik van duurzamer beton en een milieuvriendelijke onderlaag; die zijn naar verluidt verwijderd om kosten te drukken. De geschrapte maatregelen zouden ongeveer 21 miljoen euro besparen op een totaal benodigd budget van 5,4 miljard. Andere opdrachtgevers, waaronder de gemeente Amsterdam, zouden hier met tegenzin mee hebben ingestemd.
Achtergrond van de bezuinigingsoperatie is een jarenlang oplopend financieel tekort. Sinds 2019 werkt Zuidasdok niet meer met één hoofdaannemer (de combinatie Heijmans/Hochtief viel destijds uit elkaar), waardoor onderdelen apart worden aanbesteed en de stijgende bouwkosten voor tekorten van inmiddels ruim 1,1 miljard euro zorgen. Die tekorten staan een definitief akkoord en de start van cruciale aanbestedingen in de weg.
Er bestaat ook een meningsverschil tussen de betrokken partijen: Amsterdam en ProRail streven volgens FTM naar een zo duurzaam mogelijke uitvoering, terwijl Rijkswaterstaat vooral kijkt naar kosten en aanbestedingsprocessen. De gemeente heeft bovendien laten vastleggen dat zij niet méér betaalt dan de oorspronkelijk toegezegde 600 miljoen; extra kosten zouden door het Rijk gedragen moeten worden.
De financiële herberekeningen zijn mede ingewikkeld doordat eerdere kabinetten geld voor andere regionale projecten — zoals de verlenging van de Noord/Zuidlijn richting Schiphol/Hoofddorp — al deels hebben verschoven naar de gaten in het Zuidasdokbudget. De geraamde kosten zijn in tien jaar tijd opgelopen van circa één miljard naar 5,4 miljard. Daardoor is onduidelijk of de nu geplande oplevering in 2037 haalbaar blijft.