Rijksmuseum laat tekeningen van Madelon Vriesendorp (81) zien: 'Ik ben nooit erg serieus geweest, helaas'
In dit artikel:
Het Rijksmuseum heeft een aantal tekeningen van Madelon Vriesendorp (81) verworven en toont ze nu in de collectie-opstelling 1950–2000. Met haar surrealistische New York-serie gaf Vriesendorp Manhattan een uitgesproken emotioneel gezicht: wolkenkrabbers die elkaar omhelzen of elkaar bedriegen, een chagrijnig Vrijheidsbeeld en stadsgezichten vol speelse absurditeit. De bekendste prent, Flagrant délit — het stel van het Chrysler Building en het Empire State Building dat betrapt wordt door Rockefeller Center — is beroemd als omslag van Rem Koolhaas’ Delirious New York (1978), maar de naam van de tekenaar bleef lange tijd minder bekend.
Vriesendorp was medeoprichter van architectenbureau OMA en haar werk heeft internationale musea gehaald (Guggenheim, MoMA, Centre Pompidou, Victoria & Albert), maar in Nederland is ze relatief onderbelicht. Dat wil het Rijksmuseum veranderen: na een schenking in 2024 van architectuurhistoricus Thomas A.P. van Leeuwen kocht het museum aanvullende werken uit haar New York-cyclus, waaronder Après l’amour (1975).
De reeks ontstond in het begin van de jaren zeventig, toen Vriesendorp en haar toenmalige partner Rem Koolhaas in de VS verbleven en materiaal verzamelden voor Koolhaas’ onderzoek naar Manhattan. Vriesendorp raakte gefascineerd door art deco, futuristische advertenties en de extravagante drang naar hoogte en grootsheid uit de jaren twintig en dertig. Die beelden transformeerde zij tot antropomorfe gebouwen met menselijke verlangens en relaties; de tekeningen zijn even literair als visueel en doorspekt met ironie en humor. Zoals Vriesendorp zelf zegt: “Ik heb eigenlijk nooit iets gemaakt waar ik niet om moest lachen.”
Naast de wolkenkrabbertekeningen omvat haar oeuvre veel meer: objecten, assemblages en een woonkamer die fungeert als mini-museum vol ansichtkaarten, miniaturen en vondsten uit afval, zoals zichtbaar werd in haar grote overzichtstentoonstelling The World of Madelon Vriesendorp (2008) in Londen. De nieuwe aankopen in het Rijksmuseum geven Nederlandse bezoekers nu een kans om te ontdekken hoe haar fantasierijke blik de manier heeft beïnvloed waarop architecten en kunstenaars naar de moderne stad keken.