Reuzen- en vlekkenteken in beeld: zo monitort de NVWA bijzondere soorten
In dit artikel:
3 april 2026 — Tijdens de jaarlijkse Week van de Teek benadrukt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) dat vroegtijdige signalering van bijzondere teken belangrijk blijft. De NVWA monitort via het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) niet alleen de veelvoorkomende schapenteek (Lyme), maar houdt scherp zicht op de opmars van reuzenteken (Hyalomma marginatum) en vlekkenteken (Dermacentor reticulatus). Om meer en betere waarnemingen te verzamelen introduceert de NVWA een TekenKit voor professionals en roept daarnaast burgers op verdachte vondsten via de NVWA-website te melden en desgevraagd op te sturen.
Reuzenteken worden in Nederland nog slechts sporadisch aangetroffen; ze kunnen met name via trekvogels of geïmporteerde dieren (zoals paarden) uit Zuid-Europa, Azië of Afrika binnenkomen. De NVWA schat op basis van tot nu toe onderzochte monsters het risico dat deze teken ziekteverwekkers inslepen via trekvogels als laag, maar benadrukt dat meldingen zeldzaam zijn en vaker nodig zijn om betrouwbaardere conclusies te trekken. Vlekkenteken komen daarentegen vaker voor en hebben zich op diverse locaties met ruig terrein, water en grote grazers gevestigd; over hun verdere verspreiding en het potentieel voor overdracht van ziekteverwekkers is nog onzekerheid.
De nieuwe TekenKit is gericht op professionals die regelmatig teken tegenkomen — zoals dierenartsen, paardenhouders, terreinbeheerders, vogelringers en opvangcentra — en moet de kwaliteit en kwantiteit van inzendingen verhogen. Particulieren kunnen eveneens meldingen doen; een deskundige beoordeelt of het om reuzen- of vlekkenteken gaat en vraagt indien nodig om toezending voor nader onderzoek. Veelvoorkomende soorten zoals de schapenteek hoeven doorgaans niet te worden ingestuurd.
Monitoring levert data die de basis vormen voor risicobeoordelingen en beleid op het gebied van dier- en volksgezondheid. Vanwege klimaatverandering, veranderd landgebruik en toenemende internationale bewegingen kunnen tekenpopulaties en hun ziekteleer zich wijzigen; daarom is vroege detectie van lokale vestiging en verspreiding cruciaal. De NVWA roept professionals en burgers op alert te blijven: ook een enkele vondst kan veel informatie opleveren en bijdragen aan het beschermen van mens en dier.