Repatriëren dakloze drugsgebruikers heeft weinig zin als er niet wordt gewerkt aan oplossingen
In dit artikel:
Burgemeester Femke Halsema stelde recent dat dakloze crackgebruikers, veelal afkomstig uit Oost-Europese EU-landen, mogelijk vaker gerepatrieerd moeten worden. Een reportage van Het Parool die meereisde naar Roemenië laat zien dat zulke terugkeeroperaties veel voorbereiding, tijd en geld vergen. Repatriëring gebeurt al jaren, maar nu de crackoverlast in Amsterdam toeneemt bekijkt het college of deze aanpak kan worden opgeschaald.
Op korte termijn kan terugsturen overlast verminderen en voor sommige straatgebruikers perspectief bieden: in het thuisland is er soms wel hulp in de eigen taal en een netwerk om weer op te bouwen. Tegelijkertijd ontbreken in landen als Roemenië en Bulgarije vaak voldoende opvang- en verslavingsvoorzieningen. Organisaties uit Amsterdam, zoals De Regenboog Groep, merken dat de meest kwetsbare mensen vaak terugkeren als er geen structurele begeleiding en nazorg is. EU-burgers mogen bovendien niet gedwongen vertrekken; instemming kan maanden tot jaren duren. Zoals een maatschappelijk werker samenvatte: de gemeente is geen reisorganisatie.
De problematiek hangt nauw samen met misstanden in arbeidsmigratie. Van de meer dan twintigduizend uitzend- en detacheringsbureaus in Nederland overtreedt naar schatting een op de zeven bewust de regels. Praktijken als het koppelen van arbeids- en huurcontracten maken arbeidsmigranten extra kwetsbaar: verliezen ze hun baan, dan verliezen ze vaak ook hun onderkomen. In Amsterdam zijn inmiddels ruim 1.100 EU-burgers dakloos. Aanbevelingen van de commissie-Roemer uit 2020 om misstanden nationaal aan te pakken zijn nog nauwelijks opgevolgd.
Juridische en handhavingsbeperkingen bemoeilijken effectiviteit: de gemeente kan bedrijven niet sluiten en toezicht ligt bij de landelijke Arbeidsinspectie, die beperkte capaciteit en weinig afschrikking biedt. Vanaf 2027 komen er wel kwaliteitseisen voor nieuwe uitzendbureaus, maar bestaande regels verplichten werkgevers alleen om registratie van arbeidsmigranten ‘te bevorderen’ — zonder strikte controle.
Het stadsbestuur onderzoekt nu een breder pakket tegen crackoverlast waarbij repatriëring één onderdeel is. Voor de zomer volgt een brief aan de raad met aantallen en een effectbeoordeling. Ter ondersteuning stelt Amsterdam 2,8 miljoen euro beschikbaar voor 2025–2027; via de WIN-aanpak wordt arbeidsmigranten meertalig voorlichting en signalering geboden.
Kortom: Halsema’s koers toont urgentie en kan tijdelijk verlichting brengen, maar zonder structurele investeringen in herkomstlanden en strengere landelijke wet- en handhaving tegen malafide uitzendbureaus blijft repatriëring vooral een symptoombestrijding.