Rekening naar de burger: Van den Brink koopt asieldeal met Italië met Nederlands belastinggeld

In dit artikel:

Het kabinet heeft met Italië een afspraak gesloten om terugname van asielzoekers die via Italië naar Nederland zijn doorgereisd opnieuw mogelijk te maken onder de Dublinregels. Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) vloog daar woensdag heen voor de onderhandelingen met zijn Italiaanse collega Matteo Piantedosi. Volgens de afspraken zouden de overdrachten vanaf volgende week vrijdag weer opgestart worden, nadat Italië sinds 2022 weigerde deze terugnames te accepteren en de Europese Commissie destijds niet optrad.

De overeenkomst bevat meerdere onderdelen: Nederland zal financieel bijdragen aan Italië om medewerking te verkrijgen; beide landen spreken nauwere samenwerking af bij het terugsturen van afgewezen asielzoekers, onder meer via bestaande terugkeertrajecten naar landen als Algerije, Tunesië en Libië; en Italië toonde interesse in Nederlandse plannen voor zogeheten ‘terugkeerhubs’ buiten de EU, opvanglocaties waar afgewezen asielzoekers naartoe zouden kunnen worden geplaatst. Van den Brink bracht ook een kort werkbezoek aan Lampedusa om de situatie op zee en de uitvoering van het migratiepact te verkennen; hij sprak daar over de schrijnende beelden van overvolle bootjes.

De deal is niet onomstreden. Nederland betaalt volgens het artikel miljoenen om Italië over de streep te trekken, waardoor critici zeggen dat het probleem vooral wordt verlegd naar de begroting in plaats van structureel opgelost. Van den Brink voorziet bovendien dat binnenlandse juridische procedures door asieladvocaten de overdrachten kunnen vertragen of blokkeren. De krant waarin dit stuk staat, gebruikt felle en partijdige taal: het beschuldigt het minderheidskabinet van zwakte en noemt de regeling een politiek compromis onder Europese druk, en bevat verder openlijke oproepen aan lezers om de publicatie online te steunen.

Achtergrondcontext: de Dublinverordening legt doorgaans de verantwoordelijkheid voor asielaanvragen bij het eerste land van binnenkomst binnen de EU, wat voor landen als Italië leidt tot grote druk. ’Terugkeerhubs’ en financiële deals met transitlanden zijn controversieel vanwege zorgen over mensenrechten, rechtsbescherming en effectiviteit bij het terugdringen van migratiastromen. Voorstanders noemen zulke afspraken noodzakelijk om smokkelaars en ongereguleerde routes te bestrijden; tegenstanders vrezen verplaatsing van problemen en juridische en humanitaire risico’s.