Regio's gaan meedelen in gaswinsten, maar niet in Groningen: 'Dit is heel wrang'
In dit artikel:
Gaswinningsbedrijven moeten voortaan 5 procent van hun omzet uit nieuwe, onshore kleine velden afdragen aan de regio’s waar het gas wordt gewonnen. Dat onderdeel maakt deel uit van een recent akkoord dat demissionair klimaatminister Sophie Hermans (VVD) vorige week sloot met branchevereniging Element NL en staatsbedrijf EBN. Volgens Hermans blijft aardgas, ondanks de energietransitie, voorlopig cruciaal voor de Nederlandse energievoorziening tot zeker 2045.
De regeling geldt echter alleen voor toekomstige boringen; de zestien nog actieve kleine velden in Groningen blijven buiten schot. Dat stuit de provincie zwaar tegen de borst. Gedeputeerde Susan Top noemt het besluit “heel wrang” en heeft de betrokken Groningse gemeenten verzameld aan de provinciale Mijnbouwtafel om stappen richting de Tweede Kamer te bespreken. De Kamer debatteert volgende week over gaswinning en mijnbouwzaken.
Extra prikkel voor verzet vormt dat het kabinet kort voor het akkoord toestemming gaf voor verlenging van de winning bij Warffum, waar Groningen bezwaar tegen heeft en naar de Raad van State stapte. Top vindt dat ook die productie onder de winstdeling zou moeten vallen en vraagt expliciet om een vorm van compensatie voor omwonenden, zeker nu uit de parlementaire enquête van 2023 bleek dat zestig jaar lang economische belangen boven de veiligheid van Groningers zijn gesteld. Het eerder overeengekomen Nij Begun‑fonds van 22 miljard is bedoeld voor herstel op lange termijn, maar de provincie benadrukt dat dat geld niet bedoeld is voor nieuwe schade door de kleine velden.
Groningen dringt er bij de Kamer op aan nieuwe velden in de provincie te blokkeren; er zijn momenteel tien opsporingsvergunningen afgegeven die eventueel in productie kunnen worden genomen. Ook Friesland is kritisch: regionale overheden vinden 5 procent te weinig en willen een afdracht tot 30 procent, en zij willen dat de afspraken ook nadrukkelijk gelden voor velden groter dan 2 miljard kubieke meter (nu staat daarvoor maatwerk toe).
Kortom: het akkoord introduceert winstdeling voor toekomstige kleine velden om lokale draagvlak en compensatie te verbeteren, maar de uitzonderingspositie van bestaande Groningse velden leidt tot stevige politieke tegenreactie en vragen of de regeling eerlijk en ruim genoeg is.