Regering-Trump wil meetstations in de oceaan ontmantelen. Springt Europa in het gat?
In dit artikel:
De Amerikaanse regering laat het Ocean Observatories Initiative (OOI) ontmantelen: ruim 900 meetinstrumenten verspreid over vijf locaties in Atlantische en Stille Oceaan worden in de komende jaren weggehaald. Dat heeft de National Science Foundation (NSF) aangekondigd; volgens de NSF past de maatregel in haar bredere strategie. De sloop moet ongeveer 15 maanden duren en tegen september 2028 — ruim voor het oorspronkelijk geplande einde in 2041 — zijn alle stations en het bijbehorende datacenter gesloten.
Het OOI‑netwerk levert sinds 2016 gratis online data over onder meer watertemperatuur, chemische samenstelling en stroomsnelheden; ongeveer 5.000 downloads en jaarlijks tientallen wetenschappelijke publicaties maken duidelijk dat de gegevens breed gebruikt worden. Tot op heden kostte het programma de Amerikaanse belastingbetaler circa 368 miljoen dollar (ongeveer 317 miljoen euro), of gemiddeld zo’n 40 miljoen dollar per jaar. Vorige pogingen van de Trump‑administratie om de financiering terug te brengen tot 8 miljoen dollar leidden tot tegenwerking in het Congres, dat het programma beide keren volledig financierde — maar nu neemt de NSF desalniettemin het besluit te stoppen.
Volgens OOI‑hoofdonderzoeker Jim Edson is het ontmantelen al begonnen bij een locatie voor de kust van Californië; een oostkuststation verdwijnt in juni 2027 en in de zomer van 2027 worden ook stations bij Oregon en Groenland gesloten. Oceanologen waarschuwen voor aanzienlijke gevolgen: NIOZ‑onderzoeker Sjoerd Groeskamp zegt dat vooral het station bij Groenland cruciale informatie levert over de AMOC, de oceaanstroom die warm water naar West‑Europa transporteert. Als die circulatie verzwakt door klimaatopwarming, kan Europa gemiddeld aanzienlijk afkoelen; in extreme scenario’s wordt zelfs een lokale daling van rond 10 graden genoemd. Zonder de meetreeksen van OOI kan een dergelijke trend onopgemerkt blijven totdat de effecten al merkbaar zijn.
De ontmanteling past volgens critici in een breder patroon van terugtrekking uit klimaatmonitoring door de regering‑Trump: eerder verdween onder meer Amerikaanse financiering voor het CO2‑meetstation op Mauna Loa. Als reactie kondigde de Europese Commissie een nieuw initiatief aan: OceanEye krijgt 92 miljoen euro om Europese oceaanobservaties uit te breiden en deels het ontstane gat op te vullen. Europese beleidsmakers en wetenschappers noemen dit een stap in de goede richting, maar waarschuwen dat het budget mogelijk niet toereikend is en dat samenwerking met niet‑EU‑partners en private fondsen nodig zal zijn. Of Europees geld Amerikaanse instrumenten kan redden, is nog onduidelijk.